Betrian:

WILLEMSTAD.- “Atrobe diferente minister i ministerio, organisashonnan sivil, i spesífikamente otro interesadonan ku tin interes finansiero, ta papia di e deseo, i serka algun pa motibunan deskonosí ku ta move nan, di un vishon nobo pa Kòrsou. Naturalmente, ta nesesario pa nos pensa riba futuro di nos pais. Pero, e pregunta ku mester bini promé i ku ta hopi mas importante ta: kiko a pasa ku e vishonnan i plannan di desaroyo ku nos a traha kaba?”

Asina èks promé minister i èks gezaghebber di Kòrsou ta trese dilanti. Na su opinion Kòrsou no tin falta di idea. “Nos a konosé entre otro Vishon Kòrsou i despues Plan Nashonal di Desaroyo (NDP) 2015-2030. Na 2016 Konseho di Minister a aprobá e NDP i den un dekreto nashonal  di 7 di novèmber 2017, bou di number 16/3082, a establesé e plan.” E plan, segun Betrian, tabata dirigí, entre otro, riba enseñansa, ekonomia, sostenibilidat, identidat nashonal i bon gobernashon.

“Ademas, e tabata sigui riba un vishon nashonal ku ya a adoptá na 2006. P’esei, e problema no ta solamente falta di un vishon. E problema prinsipal ta falta di kontinuidat den gobernashon i falta di ehekushon konsekuente.”

Ora kada gobièrnu nobo kuminsá di nobo ku instalashon di komishon nobo, organisá konsultanan nobo i despues presentá un dokumento nobo, no ta avansá niun paso, Betrian ta enfatisá. “E ora ei vishon ta bira un produkto polítiko ku tin un durashon di kuater aña, i hopi biaha asta ménos i ku a kosta komunidat atrobe un suma grandi di plaka. Importante ta tambe pa nos realisá ku e trayekto final den preparashon pa ehekushon mester pasa via di Parlamento, ku mester ankra e vishon den un lei, huntu ku su memoria di aklarashon.”

Kòrsou, segun Betrian, no por sigui permití su mes e falta di ehekushon akí, biahe tras di biahe. “Un plan di desaroyo di un pais no ta pertenesé na un partido polítiko ni na un gabinete. E ta pertenesé na e pais.”

E ta mustra ku gobièrnunan por pone otro aksèntnan i sirkunstansianan por kambia, pero e rumbo fundamental mester keda para. “Enseñansa, konstrukshon di bibienda, infrastruktura, ordenamentu teritorial, diversifikashon ekonómiko, energia, awa, naturalesa, digitalisashon i desaroyo sosial ta eksigí un maneho ku ta wak binti òf trinta aña dilanti. Den esei, un plan di desaroyo di espasio ta krusial.”

“Kòrsou ya tin un kuadro hurídiko pa planifikashon espasial i un plan di desaroyo insular, asina yamá ‘Eilandelijke Ontwikkelingsplan’ (EOP). Sinembargo, diariamente siudadanonan i invershonistanan ta eksperensiá kon difísil ta pa sa unda Kòrsou realmente ke bai. P’esei nos no tin mester di simplemente di un vishon mas.”

Betrian ta di opinion ku mester di un Plan di Desaroyo pa Kòrsou ku ta atraktivo, integral i realmente ehekutabel. “Un plan ku ta stipulá kiko nos ke hasi ku nos teritorio skars, kua sektornan ekonómiko nos ke desaroyá, i kua Kòrsou nos ke laga atras pa nos yunan. I, mas importante ainda un plan ku tin metanan i ophetivonan ku por midi, términonan kla, responsabilidatnan definí i reportahe públiko anual tokante progreso di su ehekushon.”

Un plan asina, Betrian ta indiká, mester tin sosten di tantu Parlamento komo gobièrnu, sektor empresarial, sindikatonan, ekspertonan, organisashonnan sosial, hóbennan i siudadanonan. “No pasobra tur hende mester ta di akuerdo riba tur kos, sino pasobra desaroyo nashonal no por bolbe kuminsá na sero kada kuater aña. I, tin biaha organisashonnan ku no tin e konosementu ni eksperensia nesesario di loke ta envolví den formulashon i aprobashon di un vishon, ta haña e enkargo pa, atrobe skirbi un vishon nobo.”

E ta sigui bisa ku futuro di Kòrsou no por ta un programa elektoral. “E mester bira un akuerdo nashonal. P’esei, laga nos no bolbe kuminsá ku un blachi bashí. Laga nos investigá kiko di Vishon Kòrsou, di NDP i di e plannan di desaroyo eksistente ainda ta útil, kiko no a ehekutá i pakiko nò. Aktualisá loke a bira antikuá, mehorá loke ta falta, i despues fiha un rumbo di desaroyo ku tin sosten amplio den un konsepto di Plan di Desaroyo.”

 

LAGA UN KOMENTARIO

Please enter your comment!
Please enter your name here