Segun Faneyte

WILLEMSTAD.- “Relato Anual 2025 di Hunta di Konseho (‘Raad van Advies’, RvA) ta mustra ku falta di konosementu no ta e problema, pero falta di akshon i falta di pone prioridat polítiko. E ta konfirmá un realidat ku nos sa kaba pa hopi aña, esta, ku pobresa ta un problema struktural ku ainda no a logra resolvé”, segun kolaboradó di frakshon di PAR, Luigi Faneyte.

E ta mustra ku segun e datonan di Biró Sentral pa Statistiek (CBS), den e relato anual 2025 di RvA na 2023, 30,4 porshento di kasnan na Kòrsou tabata bou di e liña di pobresa monetario, 29,9 porshento a eksperensiá pobresa segun un método subhetivo i 7,9 porshento tabata multidimensionalmente pober. “E sifranan ta midi diferente aspekto, pero huntu nan ta mustra ku seguridat di eksistensia ta na peliger pa un parti grandi di nos poblashon.”

Segun Faneyte, e problema aki no ta nobo. “RvA ta señalá ku kombatimentu di pobresa ta un prioridat den kasi tur programa di gobernashon for di 2010, pero hopi plan no a implementá òf no a duna resultado. Incluso un konsepto di maneho kontra pobresa di Ministerio di SOAW ku a falta kontinuidat.”

Pa e motibu aki, Faneyte ta konkluí ku e problema, no ta falta di maneho, sino falta di chekushon. Mas aleu e ta indiká ku artíkulo 23, promé insiso di Arreglo di Estado di Kòrsou ta pone seguridat di eksistensia, distribushon di prosperidat i bienestar di pueblo den man di gobièrnu. “Esaki ta un responsabilidat polítiko ku tin konsekuensia finansiero.”

E ta señalá ku Kòrsou ta embiehesé. Preshon riba e fondo di AOV i otro fasilidatnan sosial ta krese, miéntras ku na mes momento mester fortalesé ekonomia, oumentá partisipashon den trabou, i amplia e base di impuesto. “Esaki ta trese nos na e pregunta fundamental: Si gobièrnu tin entrada adishonal, unda mester invertí e promé florin? Den gastu struktural nobo, òf pa fortalesé AOV, kuido, enseñansa, seguridat di eksistensia i desaroyo ekonómiko?”

Un aparato profesional di gobièrnu ta nesesario, Faneyte ta sigui bisa. “Pero mester evaluá kada florin ku gasta kontra e balor sosial ku e por generá. Esaki ta un eskoho polítiko, no solamente un kalkulashon finansiero.”

E ta mustra mas aleu ku RvA ta atvertí ku kombatimentu di pobresa no mag keda den análisis i nota di maneho, pero mester resultá den medidanan konkreto i den resultado. “P’esei, e pregunta no mester ta solamente: Kiko ta e maneho, pero tambe kiko ta e meta? Kuantu plaka tin disponibel? Kuantu ta gasta? Kuantu hende nos ke alkansá, i kiko nos ke drecha realmente?”

Un programa ku ta riba papel, pero ku e siudadano ku tin mester no por alkansá, no ta protekshon sosial efektivo, segun Faneyte. “Nos sa kua ta e problema, nos sa ken ta vulnerabel, nos sa ku nos poblashon ta embiehesé, i nos sa ku plannan den pasado no a duna sufisiente resultado. P’esei, nos mester tin e kurashi polítiko pa pone e sèn kaminda e nesesidat di pueblo ta mas grandi.”

E ta enfatisá ku un surplus riba presupuesto no ta un éksito riba su mes. “Un Kòrsou kaminda kasi un di kada tres kas di famia ta biba bou di e liña di pobresa mester hasi otro eskoho. Kòrsou no tin mester di otro rapòrt. Kòrsou tin mester di akshon i akshon awor.”

LAGA UN KOMENTARIO

Please enter your comment!
Please enter your name here