Mary Ann de Windt Mac Leod
Awe nos a sintá ku Mary Ann de Windt Mac Leod, un dama eksepshonal ku su trayekto ta papia pa su mes. Den kuadro di Dia Internashonal di Hende Muhé, 8 di mart, e programa di Djasabra a tuma tempu pa skucha su historia, no solamente komo un relato personal, sino komo un ehèmpel di desaroyo, perseveransia i empoderashon.
Mary Ann no ta solamente un nòmber; e ta un símbolo di loke ta posibel ora un muhé disidí di krese, i di no laga limitashon definí su potensial. Den un komunidat manera Kòrsou, kaminda muhé semper a hunga un ròl fundamental den famia, negoshi i liderato, su historia ta rasoná tantu lokal komo internashonal. Mary Ann ta bai konta nos kon el a desaroyá komo hende muhé, e reto nan ku el a enfrentá, e oportunidatnan ku el a krea pa su mes, i e lèsnan ku el a siña riba kaminda.

Ken ta Mary Ann?
Mary Ann de Windt Mac Leod ta kuminsá su historia ku un reflekshon. E ta konta ku na Kòrsou el a bai VWO, despues di a terminá el a sigui un estudio den eksterior. E soño di bai studia den eksterior no ta algu ku a nasé den su adolesensia, e ta konta ku for di ora ku e tabata tin tres aña, el a bisa su mayornan: “Mi stima boso mashá, pero mi ta bai studia afó.”
Na 17 aña, el a subi avion i a bai persiguí su propio destino. Un desishon ku ta mustra su kurashi for di un edat yòn. Mary Ann a studia Bestuurlijke Informatiekunde, un estudio ku ta kombiná informashon, organisashon i maneho, un base sólido ku despues lo influensiá tur paso ku el a tuma.
Ora el a terminá su estudio, su deseo tabata pa bin Kòrsou bèk. Pero realidat ta, ku no tabata fásil pa haña trabou den su propio rango. Sin laga esaki desanimá e, Mary Ann a kuminsá traha den gobièrnu, den e proyekto Ban Bario Bèk, bou di Sociale en Arbeidszaken.
Despues di algun aña den gobièrnu, el a hasi un transishon i a drenta enseñansa, un mundu ku lo bira parti di su bida pa dos dékada. E ta duna lès di informátika, wiskunde, MNO i ekonomia.
E desishon pa bai enseñansa a bini den un fase hopi personal; ora Mary a haña su promé yu. E ta konta kon su koleganan tabata bisa ku nan no konosé nan yunan mes, ku nan ta yega kas lat atardi solamente pa pone nan drumi. Ora Mary Ann a bira mama, el a bisa su mes: “No, mi no ke pasa e kos aki.”
Segun su interpretashon na e momentu, enseñansa lo a duna e mas fleksibilidat i mas tempu pa famia. Pero bida a mustra un otro realidat. “Bo ta nobo ku yu, nobo den enseñansa… mi no tabata tin tempu pa nada,” e ta konta.
E historia di Mary Ann ta un refleho di hopi hende muhé: e ambishon, responsabilidat, amor pa famia, i un balansa entre soño i realidat. Pero loke ta definí bo no ta e retonan, sino e manera ku bo ta nabegá den e retonan, ku determinashon i dignidat.
Deportista
For di chikí, Mary Ann a lanta den un kas kaminda deporte no tabata un hòbi, sino un parti normal di su dia diario. Su tata tabata hasi Yudo, i banda di esaki el a bai lès di vòli kaminda el a konosé Mary Ann su mama. Huntu nan dos a bai lès di tènis. E ta sigui konta ku s mama, na su turno, a hasi historia den ‘ping pong’, kaminda el a sali 9 bia kampion di Kòrsou.
Naturalmente, ora bo lanta den un ambiente asina, ekspektativa ta grandi. Pero Mary Ann, ku su propio karakter fuerte, tabata protesta na promé instante, e ta bisa. E no kier a hasi mesun kos ku su mayornan. Nan a manda e lès di landa, algu ku e no tabata gusta, pero ku tempu, deporte a bira su espasio di libertat. E ta rekordá ku el a pasa su mihó tres añanan den grupo di landa. Banda di landamentu, el a kore, ping pong, tènis, asta Olympic Weightlifting. Awe, e ta aktivo den karate huntu ku Raúl. Nan tin nan propio lugá di moveshon, Fortalesa, banda di Mangusa Rio Canario.
Mary Ann mes a bira tres bia kampion di ping pong. Sinembargo, e ta enfatisá ku no ta fásil pa haña hende muhé den e área ei. For di tempu ku su mama tabata aktivo, e partisipashon di hende muhé tabata limitá. Ora su tata a mira ku ‘ping pong’ di hende muhé tabata kabando tiki tiki, el a kuminsá stimulá e deporte na su skol, pa tene e deporte bibu i krea disiplina bou di hóbennan.
Awe, Mary Ann ta sigui e legado: e ta duna lès di ping pong, ounke e ta eksperensiá ku e interes ta baha, tantu serka mucha muhé komo mucha hòmber. Na Kòrsou, beisbòl i futbòl ta e deportenan mas konosí, i hopi mayor ta invertí nan tempu i sèn einan. Ping pong, ounke ta un deporte kompleho i téknikamente fuerte, no ta risibí mashá rekonosementu.
“Nan ta deskribí e komo kore 100 meter i hunga schaak na mesun momentu,” Mary Ann ta bisa ku entusiasmo. “Bo kabes ta keda rakatakata, i bo kurpa mester ta fet.” E ta un deporte difísil pa siña, paso e ta eksigí disiplina mental i físiko.
Enfoke riba desaroyo integral
Awor aki, Mary Ann a kuminsá traha ku mucha di tres aña. Su enfoke no ta solamente kompetensia, sino desaroyo integral. Promé nan ta siña kon move nan kurpa, kon desaroyá koordinashon i disiplina, un base ku despues nan por usa den kualke otro deporte ku nan skohe.
Un persona un bia a bisa e: “Ta hopi brio bo tin, paso e kos ku bo ta hasi ei ta hopi difísil.” Pero pa Mary Ann, esaki no ta solamente brio. Ta konvikshon. Ta kreensia ku deporte ta forma karakter, ta duna struktura, i ta empoderá, spesialmente hende muhé.

Trayektoria komo hende muhé
“Mayoria di kos mi a logra,” e ta bisa, “pero mi no a hasi e mi so.” Su mama ta su gran ehèmpel. Un muhé pionero ku a drenta un espasio dominá dor di hende hòmber, e promé hende muhé ku a hasi HDS. For di chikí, Mary Ann a kustumá move den un mundu kaminda hòmber tabata predominante. Ora el a kuminsá landa, tabata tin tiki hende muhé ku tabata hasi esaki. Pero enbes di sinti su mes limitá, esaki a stimulá e. “Ora bo ta huntu ku nan, bo ta wak riba nan,” e ta splika. “Bo ta mira nan hasi sierto kos i bo ta bisa: mi tambe por.” E dinámika ei a forma su mentalidat: no kompará bo mes ku otro, sino usa e presensia di otro komo empuhe pa sigui bai dilanti. Sinembargo, tabata tin un momentu ku a hasi e mas konsiente di su identidat komo muhé. Ora el a bai studia na Ulanda, el a realisá: “Ei… ta muhé mi ta.” No tur kos tabata bai mesun fásil. Den su estudio, tabata 1 hende muhé riba 13 hende hòmber. E balansa no tabata igual. Pero segun Mary Ann, esaki no mester bira un opstákulo pa yega kaminda bo ke bai. E la opservá un tendensia den nos komunidat ku ta bisa: “E kos aki no ta pa muhé.” E ta firme ku e pensamentu aki mester kambia. “Hende muhé i hende hòmber no ta mesun kos,” e ta atmití. “Tin sierto abilidat ku nos tin diferente, pero e no mester stroba bo di hasi sierto trabou.” Pa Mary Ann, empoderashon no ta trata di kompetí ku hòmber, sino di konosé bo balor, bo kapasidat i bo lugá.
Komparashon i desaroyo di hende muhé di 20 aña pasá i awor
Mary Ann ta mira ku desaroyo di hende muhé na Kòrsou a kambia hopi. E ta nota un parti positivo: hopi mas hende muhé ta bini dilanti den trabou i ta logra kosnan ku ántes tabata kasi imposibel. Na e otro banda, Mary Ann ta haña desapuntante ku nos ta usa nos kurpa di un manera no korekto. “Nos ta kere ku nos kurpa mester atraé e hòmber, ku nos ta bende nos kurpa i nos alma,” e ta splika. E ta nota ku riba medionan sosial, hopi muhé ta proyektá un imágen pa atraé hòmbernan, lubidando e enfoke riba nan intelektualidat i kapasidat. Bo ta mira sierto video i bo ta pensa: “pa kiko?” pero tur esakinan tin konsekuensia. Bo kurpa ta duna un mensahe, i hende hòmber lo trese akshon segun e mensahe ku e ta risibí.
Mary Ann ta puntra: ora bo ta eksponé bo kurpa, kiko ta sobra di bo? Kiko ta bo identidat, bo talento, bo kapasidat, bo pashon?
Pa hende muhé, e ta importante pa komprondé ku bo balor no ta solamente na kurpa, sino den bo inteligensia, kapasidat, i konsientisashon propio. Mary Ann ta bisa ku Karnaval a kaba di pasa, i hopi hende muhé a eksponé nan kurpa, pero e ta menshoná ku ta importante tambe pa bo eksponé bo pashon, bo kreatividat, i bo logronan. Bo kurpa por atraé, pero bo talento i personalidat ta loke realmente ta definí bo.
E ta konta ku den su trabou e tin sierto eksigensia pa e muchanan. Por ehèmpel, si bo ke bira dosente di matemátika, bo mester ta bon den matemátika. Nan a bisa e: “Mary, wak pa bo no bira unpopular.” Mary Ann ta klarifiká: “Mi no ke ta pa popular, mi ke duna un man pa nos por bai dilanti.” E no ta relashoná ku bo kurpa; e ta relashoná ku bo konosementu i bo kapasidat. “Usa bo konosementu,” e ta bisa, “kome ku e tei pa semper pero alabes bo por kompartí esaki ku otro.” Ora bo wak e muchanan floresé, bo ta pensa: “I did that.” Esei ta un realisashon ku ta duna hopi gratifikashon i ta reforsá bo pasenshi i kontribushon komo hende muhé ku ta lider i inspirado.
Defensa propio
Ta importante pa un hende muhé sigui entrenamentu di defensa propio. Mary Ann ta konta ku ora el a kuminsá tuma lès, e mes a sinti un kambio. El a mira ku su reakshon a kambia, tabata tin un transformashon den su manera di pensa i aktua. Defensa propio ta duna bo un seguridat interno i ta fortalesé bo outoestima.
E entrenamentu no ta limitá na un grupo spesífiko; tur hende muhé, tur edat por partisipá, for di 6 te 60 aña òf mas grandi. Tin hende ku ta bin komo nan a pasa den un situashon di riesgo, òf paso nan ta sospechá ku algu por bai pasa, pero hopi hende ta bin simplemente pa siña un abilidat nobo. Mary ta drenta skol tambe pa e muchanan por mira i komprondé e idea tras di e entrenamentu di defensa propio.
Un hende muhé ku ta wak defensa propio komo un abilidat nesesario ta komprondé ku ta pa protehá su mes òf su sernan kerí, pa prevení situashon ku por lanta markanan emoshonal òf físiko ku ta dura largu. E ta un kombersashon ku Mary ta enfatisá ku ta fundamental: no solamente pa protehá bo mes, pero alabes pa krea konfiansa den bo mes i independensia.
Kòrsou ta un isla chikí i hopi kos ta drai rondó di hende ku bo konosé. Ora Mary Ann tabata bai buska trabou, nan a bisa e: “Abo no tin padrino, kemen bo no ta drenta.” Kosnan chikí asina ta eksistí. E ta hasi e ruta un tiki pisá, pero ta importante pa bo kòrda bo norma, balornan i semper keda profeshonal. Laga tur e distraishonnan rondó di bo afó; no focus riba kosnan negativo, sino riba loke bo por kontribuí. E ta menshoná ku si bo ta desente bo no mester preokupá pa ku bo edat. Bo no mester wòri ku e añanan ku ta pasa, e desaroyo personal no tin límite. E mensahe ta kla: edat no mester ta un opstákulo.

Na final…
Mary ta konsehá ku pa un bon desaroyo ta importante pa e mucha kuminsá eksplorá for di chikí. Deporte ta un aktividat esensial, pero tin otro tipo di aktividatnan manera arte i mas. E idea ta ku e mucha mester haña oportunidat pa wak kiko bida por ofresé, pa eksplorá i purba diferente kos. “Hopi hende ta kere ku e mucha mester skohe ora e ta grandi,” Mary Ann ta bisa, “pero ora e mucha bira grandi e tempu pa eksplorashon ta limitá.” Pa e motibu ei, ta importante pa skol i hòbi bai man ku man, pa e mucha por krea un fundeshi pa su desaroyo personal i kreatividat.
Deporte no ta solamente pa mantené e kurpa fit; e ta yuda pa krea rutina i disiplina, dos elemento ku por stimulá kreatividat i kapasidat pa manehá situashon. E ta un manera pa e mucha siña pa traha riba su mes i desaroyá konfiansa den su mes.
Mary Ann ta un ehèmpel, tantu pa su yu komo pa komunidat. Su trayektoria ta mustra ku kombiná edukashon, deporte, i dedikashon ta duna bo un base fuerte pa sigui pa dilanti i pa inspirá otro hende muhé riba nos isla.















