Milouska Meulens a logra esaki ku pashon
Milouska Meulens, un outor, eskritor, pero promé ku tur esaki, e tabata un periodista, i ainda e ta. Ku un biografia impreshonante i un historia profeshonal yen di logro, i pashon, Milouska ta konta tokante di su bukinan. Su promé obra ku el a publiká tabata na 2021. For di e momentu ei, el a dediká gran parti di su energia i kreatividat na literatura pa mucha, kreando un espasio di imaginashon, identidat i refleho pa e hóbennan.

Di periodista, un a keda drenta otro
Milouska ta konta ku ora el a bai Ulanda, e tabata tin 5 aña, ku ta 47 aña pasá. Durante di e añanan ei, nan tabata biaha hopi entre Kòrsou I Ulanda. A base di e eksperensia aki, el a skibi su propio historia, bou di e título Moederland, kon e movementu konstante a impaktá su bida. Ora e tabata tin mas o ménos 9 pa 10 aña, nan a bai biba definitivamente na Ulanda. El a kaba su skol sekundario I su promé estudio tabata Periodismo. Milouska ta bisa ku e no sa eksaktamente di unda e idea a nanse, pero semper e tabata pashoná ku skibimentu. E ta rekordá kon, despues di sali for di skol, e ku su rumannan tabata kana for di Brion School pa Koraalspecht. Ora e yega kas, na lugá di kita paña di skol, kome, drumi i hunga pafó manera su rumannan, e tabata sinta den su kamber, skibi den un skref, kòrta plachi for di revista i traha su propio tekstonan. Ora el a yega Ulanda, el mira tur e sortonan di periodista, mesora el a sinti e klik ku periodista na televishon. “Komo periodista bo por hasi hopi pregunta, sin hende ta kuestioná dikon bo ta puntra hopi,” e ta bisa chistoso. El a hasi tur tipo di trabou den e área, na prinsipio el a skibi, despues el a purba televishon, i asina nan a keda drenta otro.
Un kombinashon di tres mundu
Ora e tabata tin 25 aña, el a regresá Kòrsou. EI a traha na korant Beurs en Nieuwsberichten, i tambe el a traha ku Alex Alberto na TeleCuraçao. E tabata tin un programa na Ulandes ku yama Nederlandse Mosaïek. Despues di esaki, Milouska a hasi diferente otro programa na televishon i radio, bo por bisa, un kombinashon di tur tres mundu, periodista di skibi, di papia, i di imágen.

Kada trabou ku su toke
E ta bisa ku ta difísil pa e skohe kua área di periodismo e gusta mas, paso kada trabou tin nan mes toke. Pero, Milouska ta bisa, ku e programa ku tabata mas importante pa e tabata Jeugdjournaal. Ora bo ta trese un programa pa mucha, bo mester hasi preguntanan konkreto. Mucha ta hopi kòrtiku na palabra, por ehèmpel si bo puntra: “Bo gusta e skol aki?”, hopi bia nan ta bisa simplemente “nò.” Pero si bo reformulá i puntra: “Dikon bo lo gusta e skol aki?”, nan kontesta lo ta mas habrí. E ta sigui bisa ku semper el a gusta traha ku mucha. Ora el a bishita skol den siman di lesa, el a topa ku muchanan ku ta hopi honesto. Si bo puntra: “Ken gusta lesa buki?”, nan ta keda wak bo, i sin mal intenshon nan ta bisa: “Nò.” Esei a obligá Milouska pa kambia su manera di drenta den skol, pa buska un otro nivel di konekshon ku e hóbennan.
Lesa ta importante
Lesa ta i lo keda semper un parti importante den un mucha su desaroyo. Na Ulanda tin hopi investigashon pa komprondé dikon mucha no ta lesa mesun tantu mas manera ántes. E ta bisa ku apesar ku a konstatá ku muchanan no gusta lesa mas, e ta ripará ku su bukinan ta hopi bon bendé. Esaki ta mustra ku mucha gusta lesa, pero nan no gusta lesa tur kos. E responsabilidat pa krea e gana di lesa den nos muchanan ta keda na e outor òf eskritor, pero tambe na e hende grandi manera dosente, mayornan, I e publikado, ku tin un ròl di ofresé bukinan ku tin konekshon ku e muchanan. Bo no por fòrsa un mucha pa lesa un buki ku e no ta interesá den dje; bo mester buska un buki ku ta papia ku su mundu.

Ofresé buki ku e mucha ta disfrutá
E ta duna un ehèmpel personal, kaminda e ta konta ku e tin 2 yu. Un di nan ta gusta lesa, ku e ta asta lesa den baño, mientras ku su yu hòmber no gusta lesa. E no ta ni lesa Milouska su bukinan, ku eksepshon di Moederland. Esaki ta demonstrá e gusta lesa, pero ta dependé di kua buki. El a lesa e buki den un dia, i a bai skol siguiente dia i bisa su dosente: “Mi mama a skibi e buki aki, e ta un bon buki, tur hende mester lesa e buki.” Komo eskritor, e tin e responsabilidat pa ofresé bukinan ku e mucha por disfrutá di dje, i e ta bisa ku pashon, ku el a logra esaki. Milouska ta enfatisá ku skibimentu ta mesun kos ku lesa, sea ta un diario, poema òf kantika, tur esaki ta un forma di lesa. No mester fòrsa e muchanan pa lesa, pero mester komprondé kiko nan gusta hasi. Si un mucha no gusta lesa, bo por bin ku wega ku nan, inventá aktividatnan ku ta stimulá idioma, manera charada. Ora bo stòp di fòrsa e mucha di lesa, bo lo mira ku nan gusta kuenta i nan lo bai buska i krea kontenido di nan mes. “Stòp di bisa ku nan mester lesa buki di ku hopi palabra. Tur sorto di lesamentu ta bon,” e ta bisa, “tur tipo di lesamentu ta bálido.”
Di periodista pa eskritor
Milouska ta bisa ku segun e, periodista I eskritor ta kasi mesun kos. Semper e tabata deseá di bira un eskritor. Dor di miedu di kometé eror i loke hende lo pensa, e tabata tin e sintimentu ku esaki no tabata algu pa e. Te dia di awe, Milouska ta bisa, ta duel e ku e no tabata kere den su mes, i a laga e pensamentu negativo dominá e, I tene e patras. E ta pone énfasis ku “Si bo tin algu den bo kurason, hasi e. Paso bo no sa nunka kon bida lo bai lora. Un dia bo lo lanta I bisa, “dikon mi no a hasi e kos aki.” No laga miedu, òf loke hende ta bai pensa stroba bo. Rísiko ta algu bon, e ta evitá ku bo ta buta bo mes den sierto situashon peligroso. Di e otro banda, sierto tipo di miedu, ta buta ku bo ta keda patras. E ta bisa ku nos muchanan tin hopi miedu di kometé fayo, nos tur tin e bos ei den nos kabes ku ta bisa “Aino, mi lo bai frakasá.” Nos mester hasi nos ambishon mas grandi ku e bos ei.

Stòp di tin bèrgwensa
Na 2020, temporada di COVID, Milouska a kuminsá skibi komo eskritor. E ta konta ku na e momentu ei, e no tabata felis. E tabata tin un karera prominente, kaminda e tabata tin tur kos, pero e tabata sinti un bashí. Esaki no ta bin di e trabou, si no mas bien di e bèrgwensa ku e tabata tin den su kabes. Den mesun aña, su mama a bira malu ku COVID. Milouska ta bisa ku nèt el a sali Uganda, Afrika, el a regresá bèk, direpente tur hende tabata tin ‘mondkapje’. El a sinti manera tur kos tabata bai malu I mundu tabata muriendo, el a kai den un depreshon. Hopi hende ta bisa ku esaki ta un momentu tristu, pero pa Milouska, esaki tabata e kos di mas bon ku por a pasa e. Den e temporada ei, el a stòp di tin bèrgwensa I a stòp di pensa “kiko hende lo bisa di mi.”
E promé Buki
E promé buki, ku Milouska a skibi, tabata Eli, un buki di mucha. Un parti di e buki ta papia di un eksperensia personal di Milouska. E personahe den e buki su tata a bai for di kas, Milouska ta konta ku su tata a bai Kòrsou laga nan, e ku su rumannan a keda Ulanda. Den e buki, e ta eksplorá kiko lo a pasa si e lo a bai tras di su tata pa un kontesta. E segundo buki ta titulá Mondi. E historia aki ta tokante kuater ruman ku ta biba na Koraalspecht ku ta pasa den mondi pa bai skol na Steenrijk, Brion School. E personahenan ta Milouska i su otro rumannan. Semper na kaminda pa skol, nan tabata pasa un kasita bandoná, kual nan tabata tin masha miedu di dje. Den e buki aki, Milouska ta eksplorá kiko lo a pasa si nan lo a drenta den e kasita. E ta bisa ku orguyo, ku su bukinan a kuminsá ku masha tiki papiamentu, pero awor aki tur su bukinan ta yen di teksto na papiamentu. I ku honor e ta bisa ku e tin e promé buki pa muchanan Ulandes ku tin hopi palabra na Papiamentu. Aki un par di siman, e buki Mondi lo keda publiká tambe a Papiamentu.
Un relashon fuerte den un buki
Den 2023, Milouska a skibi Er was ook eens, un kolekshon di kuentanan di fantasia (sprookjes) ku ta bin for di tur pais na mundu, ku hopi bia no ta keda kontá. Un ehèmpel ta e historia di Zeemermin, e vershon original, promé ku Disney a introdusí Ariel. Awendia, mundialmente nos ta kere ku esaki ta e historia original. Na 2024, Moederland a keda publiká, un buki ku ta kombiná Milouska su bida i e historia di su mama. Durante e periodo di depreshon, su mama a tum’e den kas, i e yunan a bai keda serka nan tata. Esaki tabata un periodo di 9 luna, ku a hasi nan relashon di mama i yu aún mas fuerte. Nan a kuminsá papia di tópikonan ku ántes nan no tabata toka i a yega na un nivel mas profundo di konosementu i konekshon. Un dia, Milouska a puntra: “Mama, mi por graba nos?.” E akshon aki a duna Milouska e oportunidat pa skibi i krea arte ku ta reflehá nan relashon i historia personal. Den e buki, Milouska ta konta Hopi kos di su bida, pero tambe reflehá e historia di su mama. Su intenshon tabata pa honrá su mama su bida i konta su historia. Tantu e, komo su mama ta kontentu di e resultado. Atvantia Damberg, tambe un yu di Kòrsou, a traha e portada. E buki ta optenibel na Bruna, Mensing I arte lokal den Punda, Heerenstraat.
E tin un otro buki titulá, Mijn Gouden Boekje over Tula ku lo bai Sali tambe na papiamentu. E ta un buki ku ta konta e historia di Tula, kon el a bringa pa nos libertat. Milouska ta menshoná ku ta bon ku e bukinan ta keda publiká na Ulandes, pa yega na un oudiensia mas grandi. “Ta un honor pa saka buki den mi mes idioma. Sigur awor aki ku papiamentu ta keda duná den skol. Tin bia ta difísil pa komprondé algu, si kada bia bo mester transladá esaki pa e idioma ku bo ta komprondé.”
Mantené su idioma bibu den su bukinan
Gran parti di su bida Milouska a biba na Ulanda, pero semper e ta resaltá su rais. E gusta papiamentu; ounke ku e no ta dominá tur aksènt. E ta enkantá ku e idioma, for di lesa te ku kantika. “Papiamentu ta un idioma nèchi, i ta un di e sinku idiomanan ofisial di Reino Ulandes. Asta Europa a rekonosé e komo un di e idiomanan ofisial. No tin hopi idioma creol den Karibe ku a logra keda bibu, paso hopi hende no ta papia nan mas.” Tin mas o ménos 250 pa 300 mil hende ku ta papia Papiamentu rònt mundu. Si nos no duna balor na nos idioma, nos lo por pèrdè e. “Niun otro hende lo no ta hasi e pa nos. Nos sa ki balor e idioma tin, i nos mester mantené e bibu.” E ta un idioma spesial I úniko, e idioma ta inkluí diferente palabra di otro idioma. Esei, Milouska ta kontribuí pa medio di su buki, mantené e idioma bibu.
Tuma kontròl di bo bida
Milouska ta kompartí un último palabra tokante di un hóben, Benito Walker. Su mayornan ta di Sürnam i antiano, pero el a lanta ku mayornan Ulandes, ku tabata trata e hopi malu. Manera el a hasi 18, el a hiba su mayornan di kriansa dilanti di hues. Benito a gana e kaso dos bia, na Korte i Hoger Beroep, i su mayornan di kriansa a pèrdè nan outoridat pa adoptá mucha I traha den sentro nan di mucha. El a skibi e historia pa mustra otro hóbennan ku, ounke bo a pasa den situashonnan ku no ta fásil, bo por tuma kontrol di bo bida. E ta un ehèmpel, ku si un hóben ku a sufri abuso, di su 2 te ku 18, por logra bira su bida, nos tur por hasi esaki. E ta demonstrá ku bo por konvertí algu negativo den algu positivo. Nan a hasi abuso di dje, pero el a bira I krea su propio bida. Nos tur por hasi esaki, e ta rekonosé ku pa algun hende e ta mas difísil, pero no ku e ta algu imposibel. “Nos mester kita for di e mentalidat di víktima. Si Benito, un hóben di 18 aña por hasi esaki, nos tur por hasi esaki.”
E ta klousura ku na Ulanda, tin hopi yu di Kòrsou ku ta hasi hopi bon trabou, nan djis mester tuma un tiki kurashi i buta nan mes den públiko.









