Debí ku ta debilitá derechonan parlamentario fundamental

Frakshon di Partido Nashonal di Pueblo (PNP) tin un preokupashon grandi i indignashon kresiente pa loke e ta konsiderá un faltamentu di rèspèt struktural pa e derecho fundamental parlamentario di hasi pregunta (‘vragenrecht’) konforme artíkulo 96 di e Reglamentu di Òrdu. “Nos ta haña nos den un situashon inaseptabel kaminda e gobièrnu aktual ta degradá Parlamento na un órgano sin balor. Nos ta komprendé ku den e partido mayoritario no konosé balornan fundamental di demokrasia, pero kaminda bo persona ta laborá i sirbi pueblo komo presidente, ta e órgano mas haltu di un estado di derecho demokrátiko”, lider di frakshon di PNP, Ruthmilda Larmonie-Cecilia ta skibi den un karta pa presidente di Parlamento, Fergino Brownbill.

“E asuntu akí ta bai hopi mas leu ku djis violashon di nos Reglamentu di Òrdu. E ta un atake direkto riba e fundeshi di nos ‘trias politica’ i nos Areglo di Estado (‘Staatsregeling’). Den nos Areglo di Estado, artíkulo 57 ta stipulá imperativo ku ministernan mester duna e informashon ku tur miembronan di Parlamento ta pidi. Esaki ta e úniko manera pa nos por duna kontenido na artíkulo 28, insiso 3, kual ta bisa kla i raspá ku ministernan mester responsabilisá na Parlamento, ku den nos sistema tin e poder di kontròl.”

Mas aleu, Larmonie-Cecilia ta bisa ku artíkulo 39 ta karga Parlamento ku e responsabilidat pa representá e pueblo kompletu di Kòrsou. Pues, na momentu ku un gobièrnu ta nenga di kontestá preguntanan, nan ta nenga di rindi kuenta i rason na su propio pueblo. E ta mustra ku ta for di e promé kuartal di 2025, bou di guia di èks presidente, Charetti America-Francisca, a produsí e último reportahe visibel di kada trimèster tokante trabou di Parlamento i státùs di kartanan no kontestá den forma struktural, kaminda pueblo por tuma nota di un forma transparente di datonan.

Segun Larmonie-Cecilia frakshon di PNP, a konstatá un realidat sumamente spantoso, esta, tin mas ku 35 karta ku preguntanan esensial di miembronan di Parlamento di PNP ku tin mas ku 100, 200, 300 i den algun kaso asta mas ku 400 dia sin haña kontesta di Gobièrnu. “Anto esaki ta solamente informashon kolektá di nos Frakshon di PNP.” E lider di frakshon di PNP ta referí na e protokòl di 20 di ougùstùs 2013, entre Parlamento i gobièrnu relashoná ku palabrashonnan di trabou, kon ta ehekutá e derecho individual di hasi pregunta.

“Artíkulo 4 di e protokòl akí ta masha krusial. Si un Minister no ta den posishon pa kontestá denter di e término stipulá di dos luna (60 dia), e ta obligá pa notifiká esaki por eskrito, inkluyendo e motibunan, na presidente di Parlamento. Loke den práktika, sinembargo, ta sosodé ta ku gobièrnu, di forma struktural, ta simplemente ignorá Parlamento i su pueblo. Por konsiderá esaki un krísis konstitushonal.”

Larmonie-Cecilia ta sigui bisa: “Komo presidente di Parlamento, ku a hura pa yuda mantené i protehá nos Areglo di Estado meskos ku tur otro parlamentario, frakshon di PNP ta konstatá ku bo persona ta tolerá ku e poder ehekutivo ta frustrando e poder legislativo. Pa motibu ku no ta eksigí kumplimentu di e ministernan, bo persona ta faya den bo deber konstitushonal pa protehá e instrumentonan fundamental demokrátiko di nos Parlamento. E défisit demokrátiko lokal akí no mag sigui asina, i ta nos deber primordial pa vigilá e proseso akí.”

E tipo di aktonan aki, segun Larmonie-Cecilia, ta pone kredibilidat di Parlamento kompletu na duda. Pa motibu di e seriedat di e asuntu akí, promé ku frakshon di PNP sigui tuma pasonan mas aleu ta supliká e presidente pa kontestá preguntanan di forma inmediato, pa duna kuenta i rason tokante su propio funshonamentu komo protektor di Parlamento. “Komo Presidente di Parlamento, bo ta rekonosé e forma struktural ku ministernan ta ignorá preguntanan parlamentario por eskrito loke ta un violashon direkto di artíkulo 28 i 57 di nos Areglo di Estado, i e protokòl Derecho di Pregunta, loke na su turno ta un debilitashon di e tarea di kontròl di Parlamento?”

Mas aleu e frakshon ke sa kon presidente di Parlamento por splika ku den su tarea no tin produkshon struktural di reportahenan kla di kuartalnan 2, 3, i 4 di 2025, i 1, i 2 di 2026), i alabes no tabatin ningun akshon visibel, proaktivo i fuerte den direkshon di Konseho di Minister pa fòrsa kumplimentu di e protokòl firma? “Dikon presidente ta aseptá ku ministernan ta laga e término di dos luna pasa sin nan manda e notifikashon por eskrito obligatorio ku rason pa posponé kontestanan, i kua pasonan konkreto i inmediato presidente ta bai tuma pa yama gobièrnu ofisialmente pa duna kuenta i rason pa e aktitut for di òrdu aki?”

Tambe e frakshon ke sa di presidente di Parlamento kon ta bai hasi dje forma akí pa restourá e rèspèt pa Areglo di Estado di pais  i ‘trias politica’? “Presidente ta dispuesto, pa riba un término hopi korto, plania un reunion di Komishon Sentral, ku e úniko punto di agènda e krísis konstitushonal rònt di e derecho di pregunta i e aktitut di e Ministernan?” Larmonie-Cecilia ta finalisá su karta bisando ku no por ta asina ku e instrumentonan ku kual e representashon di pueblo mester kontrolá maneho pa pueblo, ta pèrdè forsa debí na miedu polítiko, falta di konosementu i kumplimentu di regla.

LAGA UN KOMENTARIO

Please enter your comment!
Please enter your name here