WILLEMSTAD.- Despues ku frakshon di MAN-PIN a hasi pregunta na Minister di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar (SOAW) riba indeksashon di penshun di behes (aov) i a entregá un inisiativa di lei pa adaptá e ordenansa di aov, minister di Finansa i alabes di GMN, Javier Silvania a bira razu i no ta duna espasio na e minister responsabel, esta minister di SOAW, Charetti America-Francisca, pa bisa algu.
Silvania, ku no ta e titular pa atendé ku lei di aov, ta tilda frakshon di MAN-PIN di no a hasi nada den pasado pa adaptá e penshun di behes, refiriendo na un karta ku direktor di banko Seguro Sosial (SVB) a manda pa minister di Salubridat na 2017. Segun MAN-PIN tin tur indikashon ku Silvania a tuma nota di e karta i konseptonan di SVB, ya ku e tópiko di e karta ta referí na seguro di malesa, seguro di aksidente i AVBZ, pero no aov.
Segun kolaboradó di frakshon pa MAN, Yaël Plet ta for di 2017 gobièrnu a laga diferente servisio, entre nan servisionan ku ta kai bou di ministerio di GMN i Finansa traha riba e karta i konseptonan di lei. Silvania for di 2021 a mira e diferente konsehonan riba su mesa.
Echo ta, segun Plet, ku Silvania tin mas ku 4 aña hungando ku interes i sentimentu di kobradónan di aov puru pa probecho polítiko. Na 2012, minister di SOAW, Hensley Koeiman (MAN) a indeksá penshun di behes na oumento di kosto di bida, konforme e lei di aov di e tempu ei. Na 2013, gobièrnu a kambia e lei pa adaptashon basá riba kresementu ekonómiko real di luna di ougùstùs di e aña anterior pa ougùstùs di e aña koriente. E motibu prinsipal di e kambio aki tabata pasó e fondo di aov tabatin un défisit.
Na 2013 Ofisina sentral di statistik (CBS), SVB i vários otro instansia a duna di konosé ku segun nan, kalkulashon di kresementu ekonómiko real di ougùstùs pa ougùstùs no ta faktibel. Ningun frakshon den parlamento, inkluso frakshon di MFK a trese kambio den esaki. Na novèmber 2017 direktor di SVB a manda un karta pa minister di GMN refiriendo na un karta ku el a manda for di 2013 i a konsehá entre otro pa adaptá lei di aov, no opstante segun lei e ta un responsabilidat di minister di SOAW.
A manda, segun Plet, e karta i konseptonan di lei for di yanüari 2018 pa vários otro ministerio i departamento manera Finansa i WJZ (legislashon i asuntunan hurídiko) pa konseho i dia 13 aprel 2020 e konseptonan a bai bèk pa WJZ pa sigui ku e proseso legislativo. E proseso a sigui bou di gabinete Pisas II i na vários okashon tabata na ministerionan di GMN i di Finansa entre 2021 pa 2024.
Silvania sa, Plet ta sigui bisa, ku for di 2021 te 2024 kosto di bida a subi ku entre 3 pa 6 porshento kada aña. E subida di kosto di bida drástiko aki lo a kondusí na oumento supstansial di penshun di behes for di yanüari 2022 te ku awor. Na 2017 gabinete Pisas I no a hasi intento pa kambia e lei di aov. Na novèmber 2023 Konseho di Konsulta (RvA) Silvania, riba e diskrepansia entre e solushon pa penshonadonan di ENNIA risibí 100 porshento di nan penshun i indeksashon di aov.
“Silvania a skohe konsientemente pa no indeksá aov manera RvA a konsehá.” Na ougùstùs 2024 Silvania a bira di SOAW, despues ku a saka PNP for di gobièrnu. Banda di su funshon komo minister di Finansa i minister di GMN, Silvania komo minister di SOAW, dia 12 di sèptèmber 2024 den reunion di Komishon Sentral di parlamento a primintí di oumentá AOV entrante 1 di yanüari 2025. Pero, ni na e okashon ei ni despues, Silvania a manda e konsepto di lei di aov pa RvA i Konseho Sosial Ekonómiko, Plet ta sigui bisa.
“E susesor di Silvania tampoko a hasi esaki den e periodo òktober 2024 pa yüni 2025.” Silvania riba 15 di yüli 2025 ta informá penshonadonan ku e lo no oumentá aov entrante 1 di yanüari 2025, apesar ku dia 12 di sèptèmber 2024, el a primintí un oumento den AOV entrante promé di yanüari.
Segun Plet, banda di e echo ku Silvania no por mustra riba ningun akshon konkreto pa oumento di aov e ta ultrahá penshonadonan deklarando ku “es por ver” si ta paga un oumento den 2026. Frakshon di MAN-PIN no por pèrdè for di bista e intento di keda perhudiká penshonadonan te den porta di e siguiente elekshon, manera esaki a tuma lugá durante e último kontienda elektoral.
P’esei MAN-PIN ta hasi un apelashon sinsero na Silvania i prinsipalmente na America-Francisca pa para e mal trato na penshonadonan i indeksá di e penshun di behes segun lei. Den esaki minister di SOAW por konta sigur ku sosten di MAN-PIN.
Foto:
…Yaël Plet…







