Plantashon a bira in, hopi hende ta planta na kas, un mas grandi ku otro pero tin un euforia den plantamentu. Nos por tuma nota riba Facebook tambe ku fanátikonan den plantamentu tin nan grupo i ta kompartí ku otro kiko nan a planta. Tambe tin dianan ku nan ta interkambiá di mata/stek ku otro. Nos a bishita Juan Placencio i Tamira La Cruz. Juan tin su plantashon basta grandi ku diferente mata di berdura i palunan di fruta. E tin un grupo di trahadó tambe ku yen energia riba su tereno diariamente. Juan tin no ménos ku 35 aña ta planta na Kòrsou.

Dura mas
Juan ta masha kontentu pasobra awor aki tin hopi interes di hende lokal pa planta. Tin hopi ta aserka nan i ta wak nan produkto manera papaya enano i yen di fruta i e hendenan ta pidi pa nan planta i e ta yuda nan. I tambe ta duna idea kon pa hasié. Nan mes tin diferente produkto manera milon, promentòn, kònkòmber salada, tomati, pampuna nan ta planta masha hopi pasobra e demanda ta grandi. Ántes pampuna tabata bin di Venezuela pero awor nan mes ta planta i di bon kalidat. El a bisa ku komo e solo ku Kòrsou tin ta masha bon pa e produkto i ta sòru pa nan tin un bon fruta i berdura pa entrega. Ta meskos ku si wak un promentòn di Kòrsou e por keda para 10 pa 15 dia i e ta keda bon bon, pero si bin ku un fruta kaminda tin hopi awa e por daña lihé. I hende ta gusta nan produktonan.

Produkto Biológiko
Na Kòrsou por planta hopi kos ku hopi hende no ta kere, pero esei ta basta bo ke. Awor tin mas hende trahando tambe riba e parti biológiko. Esei ta algu ku mester siña manehá pa no usa kímiko. Hopi hende ta muri di kanser debí na kunukeronan mes ku ta usa ekseso di kímiko pa protehá kultivo, Awor aki na AKKV mes por haña produktonan biológiko ku por usa. Ta kosnan bon pa hende ku no ta hasi daño. I mester sigui i promové mas agrikultura. Kòrsou ta bon pa planta i tur hende por planta. Loke si mester wak e sistema di awa, kisas baha e preis un tiki. Juan ta kere ku tin mas di 5 mil hende ku ta plantando., Serka dje mes tin hende ta bin kumpra mata di berdura.
Solo ta vitamina pa mata

Hopi ta kere ku e solo di Kòrsou i su tera no ta bon pa planta. Segun Juan esaki no ta kuadra apsolutamente ku bèrdat. El a bisa ku si wak na Oropa nan ta gasta hopi gas pa haña e temperatura ku nos tin aki. Aki nos tin solo regalá di Dios aki i e ta duna mas vitamina na e frutanan. E mata ta apsorbé tur loke solo ta duna i p’esei e solo no ta malu. E úniko kos malu ta ku aki no tin awa pa duna e mata. Pero si tin awa por planta loke bo ke. Den su kaso e tin 5 mil palu di papaya i tin 1500 kilo tur siman di papaya i nada ta pasa kuné. E ta produsí tambe míles di kilo di kònkòmber pa siman. Kaminda e ta planta e temperatura ta haltisimo pero e mata ta felis.
Bientu ta duna mata strès

Den kareda di 11 or di mainta un mata ta bai drumi. Te dos or mitar di 3 nan ta drumi i anochi e mata ta desaroyá su mes. I si mira e mata por kere ku e ta bai muri, pero esei no ta asina. Despues di 4 or di atardi por mira e mata ta lanta bek, esei pasobra nos temperatura ta kayente. Pero loke ta hasi daño na nos kunuku ta bientu. Esei ta un faktor difísil. Pa agrikultura e bientu ta maltratá i duna strès na e mata. Por mira un blachi mesora tur raska i kibra, seku, ta e bientu ta hasié asina. No ta e solo pero e solo di bientu esei ta.
Invertí tempu i hasi tèst
Den kaso di palu por papia di mango i mespel ta bai bon ku e klima di Kòrsou. I den kaso di bèrdura pa gran parti ta bai bon. Den kaso di Juan pa 2 aña e tabata trahando pa buska pa planta tomati. Tomati solamente tabata krese desèmber pa aprel pasobra e klima ta baha den e temporada ei. Pero mester kome tomati tur dia i basa riba esei Juan a keda traha i hasi investigashon i pruba diferente fábrika te awe e tin un simia ku el a logra ku den luna di yüni i yüli tambe tin tomati ku ántes nunka a mira den temperatura kayente. Tur kos por pero loke mester hasi ta e investigashon pa buska i logra. “Israel ku ta un klima mas kayente ku di nos ta planta kemen nos tambe por. Nos mester invertí tempu, hasi tèst. Awor aki nos tin un milon ku ta kologá na 2 meter di haltura i e milon ta pisa 3 kilo. E no ta algu normal, pero ta un mata tutoria, guia ku kabuya i e ta wanta e peso i e mata no mester di soporte ni nada. Tur kos por”, asina Juan a enfatisá. Tur fruta di Caribe ta krese na Kòrsou. Un apel no fásil pasobra e e mester ta den temperatura di 15 grado.

Kalidat i kontinuidat
Tin poko kunukero ta hasi bon maneho di selektá berdura. Por ehèmpel ora tin 40 promentòn mihó kita nan i laga djis 5. Pero tin hende ke mantené asina , pero esei ta pone e kalidat bira mas chikí. Den su kaso e ta tutoria i ta selektá unda nan ke fruta i ki tamaño di fruta nan ke. Nan ta kita e brasanan i laga djis dos taki ku ta subi i pa kada 10 centimeter ta laga 3 pa 4 fruta. Tur esaki ta falta di guia pa produsí mas kalidat i kontinuidat. Dios ta duna pero e hende mes tin di hasi algu pa su mes. E awa no ta tur kos pa e mata. E awa ta un guia. E awa ta esun ku ta bai transportá e kuminda, e fertilisante ku ta duna na e mata. I p’esei si no duna awa, niun fertilisante por subi i bai duna e kuminda na e mata. Meskos ku e hende no por bebe awa so, pero e tin di kome tambe. Tur kos por basta nos tin hèrmènt i guia pa traha.
Trabou pa hopi hende

Juan tin 5 trahadó riba e tereno. I e ta asta kere ku lo por bai dupliká i asta tripliká e kantidat di trahadó. Hende por haña trabou den agrikultura, hende por haña su salario ku e trabou aki. Juan mes tabata kontratista riba tereno di Isla pero semper e tabata gusta planta. Ta bon pa mas hende hasi e trabou. Gobièrnu tambe tin di aserka e produsente i traha un tim. E ta kere ku hopi famia por biba di agrikultura. E ta kere asta e hende por gana mesun salario ku e tabata gana na refineria. I p’esei Juan ta kere ku ta tempu pa sera kabes huntu i planta huntu.
Mas hende muhé den kunuku
Tin diferente proseso ku por hasi e trabou ménos pisa. Por ehèmpel Juan a bisa ku Chapi ta e kos di mas fèrfelu pa e kunukero pasobra mitar di e plaka ta bai pa limpiesa i chapimentu. Pero tin tela pa kubri ounke e ta kostoso. E kunukero ku no tin plaka pa start; e mester di esaki pa sigur 6 luna i asina ta kuminsá drei. Tambe Juan ta kere den hala mas hende muhé pa traha den kunuku. No ta un trabou duru. El a mustra nos di un señora trahando riba su tereno kende su trabou ta guia e mata. Miéntras ku fertilisante i asta e pestisida ta pasa via di liña. I ora di saka kosecha hende hòmber ta karga e kahanan. Hopi kos por segun Juan pero den un sistema mas moderno. “Nos mester kambia nos mentalidat”, segun Juan.

Guia profeshonal
Tamira La Cruz a guia Juan Placencio den su plantashon; no presisamente den kon planta pero maneho di su tereno i su produkto. “manera Juan a bisa e ta un produktor di 35 aña i mi no tabatin nada di bisé di plantamentu pero tabata mas pa yud’e manehá e plantashon un tiki as mihó. Nos a bai fondo agrario pa finansiamentu di algun kos i pone kontakto ku diferente hende ku tabata den e field kaba. Kolaborashon i netwerk. I komo mi mes no ta plantadó mi por hasi e pregunta straño i di einan bo ta haña mas idea di kiko por”. 12 luna despues e logro segun Tamira, por mir’e den e Kas i pafó tambe tin bastante mas.

Esaki ta promé bes ku Tamira La Cruz ta guia un agrikultor. E ta traha hopi afó den desaroyo ekonómiko i kasi semper tin proyekto ku tin di aber ku agrikultura. E ta bai den eksterior na diferente pais pa mira kiko nan ta besig kuné i kiko ta e mihó forma pa hasié. E ta spera ku por apliká esakinan na Kòrsou. Einan por mira diferente kolaborashon i tambe koperativo ku nan sa ku por yuda i nan sa unda e benefishinan ta i voral ora por mira loke a gana dor di traha huntu., Esei ta traha masha bon pasobra por a mir’e den hopi lugá i ta spera ku por hasié na Kòrsou tambe.
Tamira a splika ku nos por produsí pa nos mes kome. E no por bisa kuantu pero ku tur e teknologianan eksistente esei por. Loke Tamira a pone énfasis riba dje ta pa hasi e trabou huntu i no den grupo chikí chikí ku kada hende riba nan mes ta hasi investigashon ets ets. Na otro pais por mira ku ta un grupo ta hasi e investigashon, un grupo ta hasi kompra, un grupo ta kumpra por ehèmpel hekinan kontra ladronisia i asina tin eskala. I ta netamente einan mester yega segun Tamira. I den otro pais por mira ku gobièrnu ta duna insentivo pa hasié. “Nos sa ku ta difísil pa hende kolaborá pero si duna insentivo ku ta bin solamente ora traha huntu ta di mes e hendenan ta bai traha huntu i asina nan por logra mas”. Tamira a bisa ku e ta para habri pa guia tur otro agrikultor. Juan ta e promé ku el a guia. Banda di esaki tin tambe Mi Negoshi di MEO kaminda e agrikultor por haña e guia grátis. I banda di Tamira, Juan tambe ta dispuesto pa duna e guia nesesario. I tambe gobièrnu ta poniendo basta atenshon na plantashon. Desaroyo na mundu kompleto ta guia den e direkshon aki. Tambe e ta trese trabou pa nos hendenan. Por alkansá Tamira na [email protected]


















