Edishon Di Imprenta

Rignald Recordino: Hamas i nunka ma yega di prohibí niun kantante di kanta mi piesanan

Komparti:

WILLEMSTAD.- Despues ku den fin di siman ku ta tras di lomba e komentarionan relashoná ku e prohibishon na sigur Mr. Saab pa interpretá kansionnan di Doble R ku e a interpretá den pasado a kuminsá bira hopi riba retnan sosial segun e konosido músiko, kompositor i areglista, Rignald Recordino a traha un reakshon pa dje forma ei aklará tur loke ku a keda bisa, insinuá i aserka splika kon e situashon real dje situashon ta.

A kontinuashon nos ta ‘quote’ e komunikado ku Rignald Recordino a emití:

“ Masha poko biaha mi sa reakshoná riba kualke publikashon ku ta regardá mi persona òf e agrupashon Doble R SSS,  ku sali sea den medionan profeshonal o den medionan sosial. "Social media" sin duda ta un logro grandioso di teknologia. Pero mes poderoso, efektivo i rápido ku e fenómeno aki ta, mes un peligroso, inkorekto i inhustu e por ta tambe! Danki dios sí ku medionan sosial ta outo korektivo i "suisidal": Kualke redu, rumor òf notisia por nase i krese ku mashá furia,  kaba pa bin muri un morto lihé i wòrdu derá sin rèspòns ni ochodia! Mi ta floho pa kere ku nos no ta konsiente dj'esaki. Mas bien  ta parse ku batiment'i huda ta keda algu iresistibel.

Ku hopi asombro pues m'a tuma nota di tur sorto di opinion tokante derechonan di outor en general i spesífikamente rondó di  un SUPUESTO PROHIBISHON ku mi mester a hasi na Mr Saab  pa e kanta mi piesanan.  Laga mi kuminsá ku bisa, ku den mi trayektoria di 47 aña komo kompositor, nunka m'a yega di prohibí ningun hende pa kanta mi  obranan. Mayoria di e kantantenan ku a militá den mi banda i ku  a graba mi piesanan, semper a gosa di mi indulgensia total pa loke ta trata kantamentu di mi komposishonnan ku otro agrupashonnan. Maske esaki indudablemente sa perhudiká mi banda, ya ku promotornan ta ekonomisá, buskando e kantantenan ei, miéntras mi agrupashon mes ta keda sin haña e toká. Bo no tin mester di  ta hurista pa bo rekonosé, ku e práktika aki no ta hustu ni étiko.  Apesar di esei mi no a prohibí ni kobra niun hende nada nunka.

Permití mi awor purba splika kòrtiku, ta kiko a sosodé. T'asina ku e aña aki Doble R SSS ta selebrá e echo ku 40 aña pasá  e banda a hasi su promé gira na Ulanda (1977). E gira aki a dura 8 siman i a keda marká den historia komo esun di un banda lokal ku hasi  mas impakto i ku a habri kaminda pa tur otro agrupashon buska nan proyekshon mas aleu. Bo ta komprendé ku nos lo no kier a laga e okashon aki pasa, sin konmemor’é den forma di un gira pa Ulanda. Un promotor, ku den e gira menshoná tabata nos sosio,

tambe a aserká nos ku e mesun idea. El a presentá nos un oferta ku na nos pareser tabata irasonabel, i nos no por a yega na un akuerdo.  E promotor aki e ora ei kier a kometé un akto hopi repudiabel. M'a bin komprondé di algun músiko ku a òf te ainda ta militá den DOBLE R SSS (Klásiko), ku tal promotor a traha e plan di forma e agrupashon ku mi (eks)músikonan, tokando mi piesanan sin mi….pues DOBLE R SSS sin Doble. Antó n'e momentu ei m'a spièrta tantu e promotor, komo sierto músiko, ku lo mi no permití mi piesanan wòrdu presentá den e proyekto ei. Pasobra ami ta konsiderá un práktika asin'aki komo un  inhustisia i abuzu segun lei, segun Dios i segun tur norma di étika.

Manera m'a deklará for di ariba, nunka promé mi no a reklamá, ni molostiá, ni kobra ningun hende pa hasi uzo di mi kansion- i/òf mi areglonan. Pero ser bon, no nesesariamente ta nifiká ser chambòn. For di e momento aki, pues, m'a tuma un desishon firme i hustu. Esta, ku lo mi no laga kosnan bai pa loko mas, i ku awor sí lo mi a bai eksigí mi  derechonan. Djis pa un poko rèspèt sikiera.

I enbèrdat! Diabel no ta sinta ketu. Mesora el a bula riba e promé oportunidat ku a presentá. Esei a surgi siman pasá, ora ku un otro promotor (E.M) kier a ehekutá un plan similar. E tambe a pensa pa uza mi kansionnan, organisando dos presentashon na Ulanda. Ta bon pa mi bisa, ku algun tempu pasá m'a traha ku e promotor aki, i m'a ekspresá  mi deseo di a bai Ulanda na aña 2017, relashoná ku e konmemorashon. Mas ku klaru, mi no a keda kontentu ku su intenshonnan. Pa kolmo e promotor aki tabatin kurashi di bai buska mi areglonan serka dos di mi  trompetistanan, sin sikiera pidi mi òf pone mi na altura dj'esaki! Antó el a hasi esaki, despues ku mi a manda suplik'é via di mi amigu, Mr Saab  na 3 okashon, pa e  tuma kontakto ku mi, pa nos atendé un k'e otro.  Esei no a sosodé. Despues ku m'a manda un andanada di app i sms i respondi pa e señor promotor aki, el a bin reakshoná na último ora.

Ku un airu hopi arogante el a bèdeimi, ku su konseheronan, entre otro mi amigu Gibi Doran a bis'é, ku lo mi no por prohibí ehekushon di mi piesanan. El a splika mi alabes, ku e ta aktuando bou di konsulta ku su  abogado. Despues di un ratu e ta manda puntra mi, ta kuantu mi kier a kobra antó. E or'ei ami a bis'é un simpel kos: abo ku bo abogado tuma kontakto ku Buma i Stemra. Masha simpel. E trabou di kobramentu ta di nan. Ami ta djis risibí mi ta risibí parti di loke nan kobra. Ripará bon ku te n'e momentu ei mi no a para ariba ku nan no por toka mi piesanan.  Ounke kualke otro hende lo a asumí un posishon muchu mas drástiko, konsiderando e manera inkorekto i irespetuoso ku kosnan a bai.

Pa konkluí: ami, Rignald S Recordino (Doble) no a prohibí ni Mr Saab, ni Gibi Doran, ni Nolba, ni Yeye di kanta mi piesanan durante di e dos presentashonnan fechá 26 i 27 di mei 2017 na Ulanda.

Si t'asina, ku  m'a bisa Mr Saab for di e promé instante, p'e atvertí e promotor, ku e tin ku atendé ku Buma/Stemra, pa evitá kualke sorpresa desagradabel. T'esei a pasa i niun hende no por bisa ta otro.

Mi ta lamentá sumamente, ku tin personanan ku e nesesidat infrenabel pa bula, riba tur sorto di notisia  (falsu òf real) ku sali publiká, pa nan husgá, kritiká i ofendé hende inhus- tamente. I e kos ku ta duna bo mas kalafriu, ta e echo ku mayoria biaha e personanan ei no sa niun pátaka dje asuntu!

Meskos ku un outor tin su derechonan, tur hende tin e derecho di duna su opinion den forma di krítika òf elogio. Pero tin un ‘conditio sine qua non’: pa bo duna un opinion válido, bo mester ta na altura di sikiera e datonan básiko i fundamental di e tópiko.

Ta bon pa mi apuntá, ku mi tin mas ku 35 aña inskribí na BUMA i STEMRA na Ulanda. E organisashon aki ta defendé e derechonan di outor di su miembronan. Mi prinsipal kansionnan ta registrá. Pa esnan ku no sa: tur outor intelektual di un obra ta gosa di un kantidat di derecho, i esaki ta reglá pa lei.

Djis pa mi nombrá algun: E derecho di risibí pago (regalía) pa un obra, kada bes ku

komersialisá esei, sea pa medio di un portador di zonido (cd, videoclip, èts.) òf bibu den forma di un presentashon (di un banda).

E derecho pa prohibí modifikashon di un obra, òf agregashon di partinan na e mesun. E derecho di prohibí ehekushon públiko di su obra sin mas, si pa ékis motibu, sea divulgá òf nò, e no ta deseá esei. Banda di esakinan tin un kantidat di derecho mas konsiso i

spesialisá, ku un outor ta gosa di dje. Pa informashon mas detayá, google Buma/Stemra, auteursrechten òf subi nl.m.wikipedia.org>wiki>Stemra

 

Sin ke prediká ni duna lès na niun hende, mi ta kere ku ta bon pa mi remarká ku arte en general no ta un  fakultat eksakto. Pues no tin reglanan eksakto i konstante ku bo por apliká tur ora, den tur situashon. Pa yega na un grado di ekselensia den arte, bo mester tin mashá hopi faktor na bo fabor. Esaki ta konta pa e ramo di muzik tambe pues. Komponementu di un piesa na nivel, den e kategoria kompletu, (ku letra, melodia i areglo) ta rekerí un kombinashon di vários kondishon, entre otro: a) sierto don òf talento musikal; b) konosementu di e idioma (papiamentu, spañó, ingles, ulandes); c) habilidat pa rima na un manera natural; d) sierto nivel di preparashon eskolar i konosementu universal; f) konosementu musikal pa traha melodia i areglo; g) suerte ku bo obra ta kai na smak; h) haña un intérprete adekuá pa bo piesa ...No ta fásil.

Ta p'e motibu ei mes tin muchu mas kantante bon ku tin bon kompositor. E kombinashon aki no ta fásil ni frekuente. Djis pa kuriosidat: Kue un pèn ku papel i purba skibi un piesa,  basá riba kualke tema, kualke tópiko. Tuma bo tempu…tres òf kuater dia si bo ke. Ora bo sinti ku e piesa ta kla, present'é na dies persona ku gusta muzik i laga nan husg'é. Si e pasa screening serka  tres di nan, bo por sigui kuné, te ora nan bira seis. Mientrastantu a pasa por lo ménos dos siman ku bo ta riba e piesa i bo por konsiderá bo mes den e liga doble A (pa uza un término di beisbòl) di komposishon. Ora nuebe òf tur 10 asept'é, b'a yega liga mayor,  porfin.

Probablemente lo a transkurí mas ku dos luna, pero e kos doloroso mes ta warda bo ainda. E piesa a wòrdu aseptá pa tur dies, pero por ta ku  ta dos so a gust'é mes mes! Gustamentu ta algu masha suphetivo. Gustamentu ta mará na smak di kada ken. Irónikamente ta e mesun gustamentu aki ta disidí ku bo obra ta eksitoso sí òf nò. Ta p'esei ketu bai galiña lo sigui reklamá tur esnan ku ta kome su webu ku plaser, sin ke tira ni sikiera un man di maishi, pa galiña sigui pone, pa nan sigui kome!.

Por último lo mi kier a hasi un remarke relashoná ku komentario di un persona, ku ta kuestioná kua di dos ta mas importante, esta e kompositor òf e kantante.                                                                              Pa nos keda den e mesun analogia di galiña lo mi kier a kòrda boso riba un problema sin solushon pa hopi siglo kaba:  Kua tabat'ei promé: E webu òf e galiña?...E kantante òf e kompositor?.

Mi tambe tin añanan largu ta bringa ku e problema di e webu ku e galiña aki, sin éksito. Algun konklushon sí m'a yega na dje, ora ta trata di kantante i kompositor.  Den e kaso di kantante i kompositor, mi sa ku tur dos mester di otro. Pero tambe mi sa ku un kompositor si por yega na un obra sin tin hende pa kant’e ainda, te mi sa ku tur dos mester di otro.

Pero tambe mi sa ku un kompositor na e momento ei e piesa ta eksistí kaba den un forma potensial, sperando un intérprete p'e wòrdu ehekutá. Por bisa ku mas ku 80 % di e trabou ta hasí kaba. Djis e kompositor mester duna di konosé ku e tin un piesa i kantantenan bon lo blo na granèl. Pero pa bon ku un kantante ta, e no por bai niun kaminda si e no haña komposishonnan bon i den su stail p'e interpretá. Esaki lo resultá basta trabahoso, ya ku tin tiki bon kompositor kompará ku e kantidat grandi di bon kantante ku tin. T'asina ta. Pero tur dos mester di otro. Ta p'e motibu ei mes ta hustu i nèchi, pa nan  tur dos kòrda riba otro, ora nan ta "den nan gloria".

Danki pa a lesa mi i te un otro okashon, mi ta spera den un ambiente mas ameno”.

 

 

Artíkulonan relashoná

Laga un komentario