WILLEMSTAD.- Un di e problemanan ku asta nos por yam’e un malesa ku ta lantando mas i mas ta “Burn Out”. E ta algu nobo pa nos aki na Kòrsou pero ku meresé su atenshon. Sikólogo laboral Giovanni Eugenia a splika kiko ta “Burn Out” i kon por detekt’é.
Giovanni Eugenia ta e úniko sikólogo spesialisá den Arbo na Kòrsou, tambe na Boneiru i Aruba. E tin 8 aña ta traha tambe ku Optima Arbodienst. Giovanni a terminá su estudio na 2009 na Ulanda i e tempu ei tabatin algun sikólogo laboral mas. Pero nan a sea bandoná Kòrsou bèk òf bai den otro direkshon konsekuentemente e so a keda ku a spesialidat aki na Kòrsou.
Sikólogo laboral segun splikashon di Giovanni, ta algu diferente. Tin diferente spesialisashon di sikólogo; tin esun spesialisá den área klíniko ku ta esnan ku ta wak e problemátiko sikiátriko mas tantu. Por ehèmpel ora hende kuminsá den direkshon di sigofrenia i alzheimer. Tambe tin sikólogo spesialisá den hóben i su desaroyo i den su kaso e ta spesialisá riba e tereno di influensianan di aspektonan di trabou riba bienestar di empleadonan i nan funshonámentu.
Kiko ta “Burn Out”
“Burn Out” ta un tópiko ku mas i mas ta bin dilanti últimamente. Segun Giovanni Eugenia, “Burn Out” ta un malesa, ounke siendo un poko kouteloso ku e nòmber, pero e ta un malesa di e bienestar sosial sikológiko, kaminda un persona dor di wòrdu konfrontá ku situashonnan ku ta krea strès eksesivo, ta haña nan ku nan no por funshoná optimal mas. Esaki ta distinguí su mes di e strès normal, ku un hende por eksperensia pero ku tin asina tantu impakto riba e persona, kaminda e no por hasi mas kosnan simpel manera kushiná òf skibi un karta òf bai supermerkado. Tur ta bira masha difísil pa e persona ku “Burn Out” hasi.
Kon rekonosé
E persona ku “Burn Out”, no tin energia. E parti emoshonal tambe ta afektá kaminda e persona ta distansiá su mes di otronan. Hende ku kisas ta masha lif mes ta kuminsá distansiá, rabia, iritá i ta yega un punto ku asta nan ta sinti ku nan no ta kapabel pa hasi sierto tarea diario. Esei segun Eugenia, nan parti di konfiansa propio, e sentimentu e habilidatnan propio ta baha. Si kompará “Burn Out” i strès ta algu diferente di otro. Strès general e persona ta rekuperá pero den kaso di “Burn Out” e ta tuma hopi mas tempu i asta si e rekuperá mes na momentu ku e strès bolbe subi i pasa sierto nivel, e persona por bolbe kai den e “Burn Out” ei. P’esei ta importante pa evitá “Burn Out” i si hende kai den dje mes, kon pa ta konsiente pa yuda e persona ei pa e re-integrá den trabou i pa mantené un balansa den e parti di bida privá, bida di trabou, pa asina tòg por mantené e salú mental i bienestar na nivel aseptabel i apropiá.

Kombinashon di faktor
“Burn Out” ta un kombinashon di faktor. Den kuminsamentu a pensa ku e ta algu di trabou so, pero por ehèmpel den pandemia, por a mira hopi kaso di “Burn Out” ta bin dilanti, siendo ku e hende no tabata na trabou. Esaki ta nifiká ku e faktor di e hende tambe ta hunga un ròl; ku karakter e persona tin, por influensia si e ta haña “Burn Out” òf no. Komo ehèmpel Giovanni Eugenia a menshoná e persona ku personalidat tipo A, ta hendenan ku hopi bia ta perfekshonista, ‘puntje op de i’, tur kos mester kaba na tempu. E tipo di hendenan ei ta kore mas rísiko pa haña “Burn Out”, pasobra nan ta duna lo máksimo di nan mes, pero tin bia pasando límitenan ku nan mes lo no tin ku pasa.
Kansansio òf “Burn Out”
“Burn Out” no por keda relatá na kansansio ni ménos brua nan den otro. Esei segun Giovanni ta masha remarkabel pasobra tin hende por bisa bu nan ta kansá pero e hende ku tin “Burn Out” sa ku ta algu mas ku simplemente un kansansio. “Burn Out” no ta un kansansio normal, pero e ta algu ku bo ta sinti bu asina kansá, sabiendo ku bo no ta “supose” di ta asina kansá, pero tòg no por funshoná. E hende ta sinti ku kosnan masha simpel no ta bai mas i e hende ta kuminsá duda den su mes habilidatnan. “Burn Out” ta mas ekstremo ku kansansio.
Hopi grave na Kòrsou
Awor aki na Kòrsou e situashon di kasonan di “Burn Out” ta basta grave. Giovanni Eugenia a splika ku “Burn Out” mes na Kòrsou ta algu basta resien, ta awor ta diagnostikando i por mira kasonan mas ekstremo di strès. Tiki tiki hendenan ta birando mas konsiente di e benefisio di traha riba e parti di salú mental. Antes segun Giovanni si algu ta duna strès, e hende ta sigui tòg, pasobra e tin miedu di bisa algu pa e no tende ku e no ta kapasitá. E hende tin miedu di yega serka su doño di trabou i Human Resource pa indiká ku e preshon òf trabou ta di mas. Pero den e temporada di pandemia por a ripara ku den korto tempu tabatin basta kaso di “Burn Out” ku a bin dilanti. I apesar ku tin hopi kaso ta bin dilanti, tur kos ta indiká ku e kasonan ta muchu mas ku esnan ku ta keda registrá. Na Ulanda por ehèmpel “Burn Out” ta un di e motibunan prinsipal dikon hende no ta funshoná optimal na trabou i ta mèldu malu mas tantu.

Giovanni Eugenia ta kere ku e hende no ta bin dilanti hopi pa indiká su síntomanan pasobra e no tin komprondementu di dje. P’esei e ta kere ku komo doño di trabou ta importante pa tin bista di loke ta pasando serka e empleadonan i pa esakinan buska yudansa ora tin sierto indikashonnan, aspektonan di “Burn Out”. Ora tin indikashon ta bon laga e empleado bai un Arbodienst pa mira si por ta “Burn Out” òf si ta algu otro.




Laga un komentario