WILLEMSTAD.- No t’asina ku a bira lomba pa e proyekto di plantashon di fruta i berdura na Rab’i Yuana, Barber. Faktor di awa a hunga un ròl. Fundashon TAS ta desidido pa sigui ku e proyekto aki, unabes ku den nan proyekto piloto bin ku un rapòrt kon ta atendé ku awa for di e áreanan rondó di e plantashon, ku por yuda pa sigui planta. Esaki ta loke ku e direktiva di Fundashon TAS (Fundashon Tera Awa i Semia) a splika EXTRA.
E proyekto na Rab’i Yuana a bini riba inisiativa di Refineria Isla pa kontribuí den desaroyo di agrikultura na Kòrsou. P’e proyekto aki tabatin un destaho públiko i un kompania mehikano a sali muchu mas mihó. Fundashon TAS ku a keda enkargá ku e proyekto. A start ku e parti infrastruktural dje tereno esta limpia e tereno, koba pos i bora pos. E destaho tabata enserá esun ku a haña e enkargo lo mester a konstruí i manehá e fasilidat pa un aña. Ofisialmente e apertura tabata den mart/aprel 2012. A kuminsá ku produkshon i a empleá 6 hende. Mayoria di e hendenan aki tabata hendenan ku tabatin akuerdo ku nan via di Ban Bario Bek. Tabata hendenan ku ta kobra ònderstant.
Pa loke ta trata produkshon di berdura, e kosecha a start na 2012, i tabatin un bon kosecha meskos ku na 2013. A kosechá promentòn bèrdè, hel i oraño, tomati bola i tomati roma kual t’esun forma di pera, chèri. Banda di esei a planta un variedat di kònkòmber salada tantu esnan chikí komo esnan largu, milon, galia, i mamotika.
E tipo di plantamentu ta konosí komo “Hydroponic”, esta planta sin tera. Normal ta planta den tera, pero aki tin un kanal i den e kanal ta pone un supstrakto ku por ta coco, tipo di santu i e por ta awa tambe, pero mester kompañé ku e fertilisantenan nesesario. E forma di plantamentu aki ta unu moderno i ta diferensiá for di e planta den tera. Pero a planta den tera i a produsí guiambo, batata dushi, papaya i sèldu.
Na 2014 sekura a dal Kòrsou. Esaki no ta un problema, pasobra e plantashon a haña ayudo na Banda Bou i e plantashi tabatin su propio trùk di awa pa transportá esaki. E kuater posnan a seka.
Na 2014 a transportá awa mas tantu for di Plantashi Patrick na Banda Bou. Despues e situashon a bira mas pèrtá, e plantashon a kuminsá haña awa di Refineria Isla i di LVV. Lamentablemente na mei di 2015, e trùk dje plantashon a hañ’é envolví den aksidente ku el a keda “totaal loss”. A kuminsá transportá awa ku trùknan privá. Pero esaki tambe a trese problema na promé lugá konfiabilidat. Tin biaha ta palabrá pa entrega di awa, esei no ta sosodé. E plantashon no por pasa sin awa.
Pero aparte di esei e gastunan a bira insoportabel pa transportá e awa. Tabata kobra 225 florin pa kareda. Mirando e situashon ei, Fundashon TAS a disidí invitá un profeshonal, un Agródomo ku a yega na 2016 ku a hasi un estudio pa sigui òf no sigui. Su análisis a resultá ku por kontinuá, pero lo bai sufri pèrdida kuantioso pasó e gastunan di awa ta haltu, sin nan propio trùk.
E momentu ei a disidí pa terminá ku e plantashon.
Pero ku e proyekto aki TAS a mustra ku Kòrsou por produsí su mes fruta i berdura. Pero nos mester solushoná e problema di awa.
Na 2012 nos a haña masha tantu awa. E orientashon mental di TAS ta den e alternativanan ku a konsiderá pa keda na Rab’i Yuana ta buska awa resiklá òf pa move e instalashon pa otro kaminda. A yega na e konklushon ku no!.
‘Si nos bai for di Rab’i Yuana, nos ta bira lomba pa e problema ku Kòrsou ta konfrontá kuné, esta falta di un maneho integral di awa’.
A disidí di pensa den un proyekto piloto pa wak kon e ambiente di Rab’i Yuana, su “stroomgebied” ta. Tin e “stroomgebied” Barber ku ta e awa ku ta sali for di Wacawa, Seru Bientu, Lelienberg, Barber pasa ei banda, wak kiko por hasi pa e awa aki pa retarde pa yega laman. E plantashon ta keda banda di Hòfi Pastor ku tambe ta un “stroomgebied”. Rab’i Yuana ta lugá ku ta produsí den pasado.
Tur loke e plantashon a produsí a ser entregá na supermerkadonan grandi, i algun toko privá. Tambe 10% di e produkshon a bai pa kasnan di ansiano i otro institutonan.


...E miembronan di Fundashon TAS, entre otro señornan Don Martina, Angel Alvares, Elfried Albertus, Henny Barbolina (no riba foto sra. Suze Martina-Giskus...




Laga un komentario