Impuesto riba sigaria i alkohòl lo generá krímen organisá i pèrdida di ingreso
WILLEMSTAD. - For di nos fuentenan internashonal, ta indiká ku oumento di impuesto riba produktonan ku ta keda konsiderá produktonan impopular manera sigaria i alkohòl, lo generá negoshinan informal i ta fomentá krímen organisá i ta krea insiguridat i tambe pèrdida di ingreso pa pais. E último aki ta un preokupashon ku ta bibando den e mundu di produktonan ya menshoná, mirando e echo ku ketu bai ta riba mesa e plannan pa oumentá impuesto riba sigaria i alkohòl. Ta parse ku esaki lo trese mas plaka den lachi di gobièrnu, pero paisnan ku ya a pasa den esaki, ta eksperensiá e desaroyo aki nèt kontrali.
Oumento di impuesto den un forma desproporshonal riba aktividatnan ekonómiko legal i formal, no solamente lo keda tradusí den pèrdida fiskal mionario pa gobièrnunan, prinsipalmente den ekonomianan den desaroyo, kaminda ku produktornan chikí ta pèrdè nan entrada positivo, a konsekuensia di negoshinan ilisito ku ta drenta merkado. E oumento di impuesto ta sòru pa e produkto legal i formal su preisnan bira muchu mas karu.
Huida fiskal ta un fenómeno di periodo largu i e echo ku ta trata di un komersio klandestino, ta resultá den kompleksidat pa por generá sifranan eksakto, sinembargo di akuerdo ku datonan ta indiká ku e huida fiskal tin influensia riba e asina yamá “produkto interno brutu’ o sea PIB.
David Cay, un periodista investigativo merikano, spesialisá riba tereno di impuesto i ekonomia, a skibi riba su ’blog’ di Reuters un artíkulo titulá. ‘Sr. Presidente unda e froude ta’, kaminda ku e ta ilustrá un pèrdida fiskal ku ta kore den kareda di 3 mil mion di dòler loke ku ta igual ku 5% di PIB mundial o sea 18% di e impuestonan rekoudá globalmente.
Oumento di impuesto desproporshonal riba produktonan impopular, esta produktonan alkohóliko i tabako, gobièrnunan di America Latina ta mira oumento di impuesto komo un faktor polítikamente korekto.
Di akuerdo ku datonan generá pa “Euromonotir Internacional”, ta mustra ku e tipo di oumento di impuesto nan aki ta faboresé solamente e negoshinan ilisito, miéntras ta hinka e komersio legítimo den problema serio i tambe e konsumidó.
Pa loke ta trata e sektor di sigaria pa paisnan manera Republika Dominikana, Argentina, Perú i Colombia, tabatin oumento di impuesto loke ku a krea un inflashon i alabes oumento di negoshinan ilisito, kontrabanda i a fomentá krímen organisá.
Repúblika Dominikana a eksperensia esaki den añanan tras di lomba 2012, ora ku nan a apliká e lei 253-12 novèmber 2012.
Un investigashon di “Euromonotir Internacional” a konkluí ku bendementu di sigaria ku ta drenta di kontrabanda a subi na aña 2017 di 19% pa 25%. Tur ta sigarianan ku ta bin for di China, India i Afrika, o sea no ta sali for di fábrika nan legítimo. E echo ku e sigarianan aki tur ta drenta di kontrabanda, ta pone ku sigarianan legítimo no por kompetí kontra di esnan di kontrabanda.
E preisnan di sigaria di kontrabanda kompará ku esun legítimo ta astronomikamente abou i no ta kumpli ku e regulashonnan di pais.
Pues oumento di impuesto riba e tipo di produktonan manera sigaria i alkohòl ta parse un bon idea, pero defakto lo no benefisiá gobièrnu nan manera nan ta kere, pero lo krea komersio ilisito ku tur su konsekuensia ku esaki ta trese kuné.




Laga un komentario