E aña aki Fundashon Nos Tei Pa Otro a kumpli 37 aña ta duna sosten na e komunidat di Kòrsou. Den nos kultura ta un tabú pa papia tokante di hende muhé ku ta den droga i krísis. E ta un tópiko sigur ku hopi di nos no gusta papia di dje, pero ta di suma importansia pa pone atenshon riba e tópiko. Pa elaborá mas riba esaki a papia ku dos boluntario di Fundashon Nos Tei Pa Otro, Sonia Baromeo, e presidente, I Jenny Coffie Alberto, kolaborador.

Fundashon Nos Tei Pa Otro
Sonia ta bisa, ku na e kantidat di aña di eksistensia bo por nota ku tin un nesesidat grandi na e servisio ku e instansia ta ofresé na komunidat. E instansia a keda establesé pa e motibu ku ántes Scharloo tabata un bario yen di hende muhé adikto. Den e temporada ei tabatin solamente kas di rehabilitashon pa hende hòmber. E hende muhé no tabatin niun kaminda pa buska asistensia. Riba e petishon di hende hòmber, a bini un kas pa rehabilitashon di hende muhé. Asina e instansia a kuminsá komo un ‘walk in’ den Scharloo, kaminda e hende muhé tabata baña, kome, drumi den dia i anochi nan tabata regresá riba kaya. Despues di 5 aña, a bin realisá ku nan no simplemente mester di un kaminda pa bai pero tambe e nesesidat di un tratamentu. Ta adiktivo no ta algu ku bo por kita for di dje fásil, i e echo ku ta den dia so bo ta na e instansia i anochi bo ta bai bèk den e problema, no tabata yuda e kaso. Di e manera aki a bin ku Sùr Modesta. Sonia ta splika ku e tabata un sùr den nos komunidat huntu ku señora Carla Merien. Nan dos hunta a habri e kas di rehabilitashon pa hende muhé. Segun aña ta pasa i desaroyonan aki aya, Fundashon Nos Tei pa Otro a lanta mirando ku e usa di droga tambe a oumentá. E parti di rehabilitashon no ta un proseso di awe pa mañan. Hopi bia bo a kustumá ku e situashon ku despues ku bo ta rehabilitá bo por bolbe kai den mesun kos. Sonia ta menshoná e nòmber di e tipo di hendenan aki ku ta ‘Draaideuren’, un persona ku ta keda drai den mesun situashon. Sonia ta enfatisá ku e ta kere hopi den e parti di bo mes. Bo por obligá un hende rehabilitá, esaki ta nifiká ku e persona ta kita for di e droga pa un ratu. Sonia ta konta su eksperensiá kaminda e hendenan ku wòrdu obligá pa rehabilitá, manera nan kaba, un pasá nan ta bai bou di palu bèk. Den e proseso di rehabilitashon bo mester tin e boluntat i e gana pa sali for di e situashon. Ora bo bisa bo mes ku “mi ke sali”, ta bai tin sierto paso ku e fundashon ta duna bo pa bo sali. Pa e parti obligatorio esaki a transformá pa “kiko a bo mes ke”, a base di esaki e fundashon ta sostené bo. E fundashon ta yuda bo traha un plan, I e fundashon ta keda guiá bo te ora bo ku bo por para riba bo mes pia. E fundashon tin hopi éksito dor di yuda hende haña nan mes bèk, ku asta tin di nan ta lider den nos komunidat.
Un barera

Jenny ta duna su punto di bista ku e ta mira e parti di no por obligá e persona rehabilitá komo un barera. E ta aseptá ku e hende tin e derecho di bisa ku e no ke. Pero komo profeshonal ku ta mira e kondishon, e estado, ta difísil pa laga e persona bai sabiendo ku e no ta den e posishon korekto, i tur e konsekuensianan ku bo por premirá. Tin sierto kaminda ku e hende no ni por pensa pa nan mes mas. Abo ku ta pará pafó di e situashon ta purba guia e persona pa por hasi su mente mas fuerte. Esaki ta henter e enfoke di Fundashon Nos Tei Pa Otro, pa konsientisá. E fundashon por yuda bo, basta si bo ta konsiente di bo situashon.
Den droga ta difísil realisá ku bo tin problema
Loke ta duru pa mira, ta ku e fundashon ta tuma e personanan den kas, despues e persona mes ta yama e pareha. Sonia ta sigui splika ku ora bo ta den droga ta hopi difísil pa bo realisá ku bo ta den un situashon ku no ta bon. Hopi di e hendenan ku ta bini e fundashon ta dor di rekomendashon di diferente organisashon, manera Skucha Mi, òf dòkter. Tin bia bo ta menasá e hende dor di bisa “si bo no bai rehabilitá, bo yunan ta wòrdu kitá”. Den e parti di Openbare Ministerie, hues ta bisa ku bo ta haña un chèns pero bo tin ku bai traha riba e problema. E lastu tempu nan aki, hopi hende ta bini di parti di hues i gobièrnu, último añanan e Fundashon a nota ku e parti di violensia ta bini demasiado dilanti. Mashá hopi hende muhé ta eksperensia violensia den relashon òf violensia den kas. E violensia den kas no ta di mama ku tata so pero tambe di e yu pa mayor, kaminda e mucha ta bira víktima. Sonia ta splika ku 2 aña pasá tabata tin Vroegkinderlijke Traumatisering, un konferensia ku ta splika kon un mucha ta bira víktima di violensia. Si bo lanta den un kas violento, e violensia ta manera un herensia. Den e konferensia a duna puntonan kon pa kibra e drèmpel aki. Un mucha ku a nase den violensia, ta bira violento paso esaki ta su realidat, e no ta mira e otro.

Hisa e outo-estima
Un otro eksperensia, Sonia ta konta, ta ku tin di e hendenan aki mes ta yama nan morto. Un bia un persona a pasa den man di polis, fundashon a papia vários bia kuné, asta traha un plan huntu ku e sikólogo. Pero e señora no por a wanta e gana di bai bèk, paso e no a aseptá ku e mener a trat’e di e manera ei. Hopi bia ora bo bai bèk den un situashon no bon, bo ta kome pan ku diabel a mansa, Sonia ta enfatisá. Di kaso asina ki bo ta puntra unda e persona su outo-estima ta. Si bo tin un outo-estima abou, buska guia pa hisa esaki. Tin un outo-estima abou ta nifiká ku bo ta bira hopi mas vulnerabel pa otro hende. Jenny ta bisa ku si tur dia un hende ta ofendé bo, esei ta programá den bo mente. Ken ku papia un ko’i kèns bo ta kere esaki. Un hende hòmber por hole sa ki ora un hende muhé su outo-estima ta abou. Unabes ku e haña su gana bo ta bai kai den un sirkulo. Esun ku ta okashoná e akto di violensia semper ta tira kulpa riba un otro hende. Un otro kaso, Sonia ta konta, ku un bia polis a bin hiba un hende muhé pa e fundashon, a pidi pa skondé i hisa su outo-estima. Segun investigashon a bin haña sa ku e hende muhé no tabata e víktima si no esun ku ta okashoná e violensia. E muhé tabata hunga tristu, te ku un dia e pareha a bin fundashon ku su man kibrá. Ora ku fundashon a papia ku e pareha, a haña sa ku ta e hende muhé a bati e hòmber kibra su man. Último tempu nan aki tin hopi agreshon verbal. Hopi bia hende muhé ta usa nan lenga i lenga ta pika. Na e otro banda, hende hòmber no tin e lenga pero nan tin forsa, di kual nan ta usa pa ekspresá I laga bo sinti. E ora ei e problema ta kuminsá. Otro kaso ku sa pasa ta ku ora un mucha ekspresá den kas su sintimentu, e no ta haña e yudansa ku kariño, alkontrario, nan ta rabia kuné. Ora ta atendé ku kaso di mucha e ta difísil, paso bo mester inkluí e mayor, ku tin bia ta un ruta largu pa por yuda e mucha. Un otro enfoke di e fundashon ta pa involukrá hendenan rondó di bo, ku por yuda bo krea e outo-estima ku bo mester pa surpasá e problema.
Awor hopi hóben tambe
Sonia ta bisa ku tin basta hóben ta aserka fundashon. Hóbennan ku na e momentu aki mester disfrutá di nan hubentut. Tin diferente kaso kaminda ku skol ta bèl puntra yudansa pa e hóben òf tin bia di Slachtoffer Hulp. Ademas, tin mayor ku ta bèl pidi guia komo ku e yu no ta skucha. Asina Bo ta haña muchanan di 16 aña ta sali bai biba ku un pareha sin sa kiko ta bida.

Violensia emoshonal
Un otro violensia ta esun emoshonal, ku tiki tiki ta desaroyá den violensia físiko. E abuso emoshonal tin un konsekuensia grandi. Den komunidat di Kòrsou e situashon finansiero tambe hunga un ròl. Por ehèmpel, un ñetu ke pa e wela kumpra algu p’e, pero e wela no por kana. E mucha ku ke probechá di e situashon ta bisa “Wela, duna mi outorisashon pa bai banko”, un otro ta bisa “Wela, laga mi bai lanta e sèn p’abo”. Asina e Wela ta duna e mucha e kódigo i di e manera aki tur wela su sèn a bai. Sonia ta menshoná ku e fundashon ta yuda e persona den nan finansiá. Ta guia e persona kon pa manehá su sèn i krea disiplina finansiero. Tin kaso kaminda e famia ta bin buska e kliente solamente fin di luna. Ora e kliente bai papia ku su mentor bo ta haña sa ku e famia ta abusá di e persona su situashon. Tur esakinan fundashon ta yuda bo pa bo bira fuerte den dje. Ora e kliente bira fuerte bo ta mira ku nan no ta bin buska e kliente mas.
Rehabilitá huntu ku e yunan
E mucha muhé di mas yòn ku e fundashon a yega di yuda tabata tin 8 aña. E kliente di mas grandi tabata tin 78 aña. Fundashon su kas ta Karga mas o ménos 20 pa 25 persona, kaminda e mama I yu por keda. Ta enfatisá ku Fundashon ta para ariba ku ora bo ta rehabilitá bo mester hasi e ku bo karga. Antes ta asina ku bo ta rehabilitá I e yu ta bai internat. Hopi bia ora gobièrnu kita bo yu e ta bira difísil pa bo haña bo yu bèk. P’esei, fundashon ta kere ta importante pa e persona rehabilitá huntu ku su yu. Un otro focus di fundashon ta pa duna e yu tambe rehabilitashon.
Si abo ta un persona ku ta pasando den un situashon òf bo konosé un persona ku ta den nesesidat i mester di yudansa, tuma kontakto ku Fundashon Nos Tei Pa Otro. Den tipo di kasonan asina ki ta nesesario pa bo tin un bon sosten pa yuda bo surpasá e situashon i lanta bo outo-estima. Tuma kontakto ku Fundashon Nos Tei Pa Otro na 692-2815. Tambe bo por tuma kontakto ku Uitvoeringsorganisatie Justitiële Zorg na 679-7575 òf na 673-7575. No karga e lucha aki boso!
Jenny ta terminá ku e dicho “no buska mi, pa mi no gusta bo. Keda leu, droga no!”.




Laga un komentario