Noëlgel Pinedo, NØËL; No traha pa impreshoná otro, pero impreshoná bo mes
Noëlgel Pinedo, NØËL un nòmber ku hopi hende ta rekonosé den e mundu di arte i teatro. E último bia ku NØËL tabata den e programa di Djasabra tabata na aña 2019, seis aña pasá. Durante e tempunan aki, Djasabra a sigui su kaminda ku atmirashon riba medionan sosial, kon el a krese, krea i inspirá.

Awor ku el a bin keiru Kòrsou, no por a keda sin entrevist’é, pa komprendé su proseso for di e tempu ayá te ku awe, kon el a ekspandé su talento den e mundu teatral, e mundu pafó di teatro, i kon e ta usa su bos pa keda rekordá nos historia.
“Algu pa mi tera”, ta NØËL su promé buki ku el a publiká den 2017, un obra ku a marka e komienso di su biahe kreativo. Dos aña despues, na 2019, el a hasi su promé ‘media tour’, un eksperensia ku a habri porta pa e hóben artista. Den mesun aña, NØËLa kuminsá su estudio den Merkadeo i Komunikashon, pero pronto el a deskubrí ku no tabata e kaminda ku su kurason tabata bati p’é. Tendiendo su intuishon, el a tuma un desishon di bai studia arte. Sin bisa su mayor nan nada, durante siman di eksámen, el a tuma e kurashi, i a bai un oudishon, un paso ku e ta bisa a kambia su bida. Ku suerte di universo, el a keda aseptá na MBO Theater School Rotterdam, kaminda el a studia pa tres aña i a gradua ku un solo poderoso titulá “Man erger je niet”, un obra ku ta reta i analisá e norma di maskulinidat den nos kultura.

Reflehá i reevaluá
Despues di su graduashon, NØËL a tuma un pousa di un aña, pa reflehá i reevaluá su direkshon. El a hasi oudishon pa HBO, pero e aña ei no tabata su aña. El a bai traha den sektor di horeka, sin pèrdè su pashon pa teatro. El a sigui hasi oudishon, inkluso pa Doks, un kompania teatral pa hóbennan entre 14 i 25 aña. El a tuma parti den e trayekto ei pa un aña, i mitar di e siguiente aña el a hunga den un obra profeshonal ku a keda nominá pa un premio na Hulanda, un logro signifikante, sigur pa su edat. Ku e pensamentu ku kada eksperensia ta un lès, Noelgel a sigui hasi oudishon i el a keda aseptá na dos skol di arte: HKU pa pelíkula, i Amsterdaamse Toneel en Academie pa aktuashon. No tabata un desishon fásil, pero el a skohe pa sigui e kaminda di aktuashon. “Na 2019 mi por a papia hopi superfisial,” e ta bisa, “pero durante e añanan aki, hopi kos a kambia. Awor mi desishonnan ta basá riba kon mi kier representá Kòrsou.”
Aunke e no a sinti un konekshon total ku su promé skol, e ta rekonosé ku tabata esun ku e tabatin mester di dje na momentu ei. Despues di un aña na Amsterdaamse Uni, el a mira e vishon di su pashon berdadero, direktor teatral. El a bolbe hasi oudishon, keda aseptá, i awor e ta den su di tres aña di estudio komo direktor di teatro.
Diferente kaminda pa yega Roma

Manera e dicho ta bisa, “bo por kana diferente kaminda pa yega Roma.” I e frase ei ta reflehá perfektamente e kaminda di NØËL, un hóben ku sa kiko e ke, a logra haña su lugá den mundu di arte. Un biahe di transformashon ku por inspirá e generashon nobo.
NØËL ta reflehá riba su trayekto ku ta mustra kresementu personal i profeshonal.
“Sí,” e ta bisa ku un sonrisa, “mi ta sinti ku mi ta yegando kaminda mi ke ta.”
Esei no ta bai sin desafio, naturalmente. “Ora bo ta na Kòrsou, bo mayornan no ke bo keda sintá. Nan ta pone bo riba un ritmo ku ta bisa: bai, move, logra.” E preshon ei a sigui te ora ku el a bai Ulanda. Pero el a siña un les fundamental: no ta fin di mundu si bo mester kuminsá di nobo.
Tur kos na su tempu
E ta konta ku den e proseso di su estudio, el a deskubrí ku algun bia bo tin ku ripití un aña, i esaki ta normal. “Bo no por pone bo mes bou di preshon si bo tin ku ripití un aña, si algu ta pa bo, e lo yega na su debido tempu. Pero bo mester traha p’é si, pasó nada no ta bin sin esfuerso. Si bo mantené bo mes konsistente, e momentu lo yega.” E ta menshoná un frase ku a keda den su mente: “E rason pasó bo ke e soño ei, ta pasó den bo bida previo bo tabatin e kaba. I bo a demostrá ku bo kier e atrobe.” E palabra akí ta e motor ku ta push’é pa sigui move, pa e no laga miedu òf frakaso stòp e. NØËL ta kere ku kada biaha ku bo kai, ta un oportunidat pa rekonstruí bo mes mas fuerte ku promé. I den un frase ku ta kapsulá su filosofia di bida, e ta bisa: “Bo no ke impreshoná otro, pero bo ke impreshoná bo mes.” Lès di un artista ku ta traha pa konektá ku su identidat, su propósito, i su alma, sin pèrdè e bista humano tras di su talento.
Riba su medianan sosial, el a krea un bos fuerte, pa mantené e tema di sklabitut i herensia kultural na e nivel ku e ta meresé. “Mi a forma parti di hopi evento ku ta trata e tema akí,” e ta bisa ku orguyo pero tambe ku rèspèt. “Por ehèmpel, mi a partisipá den Tula Herdenking Concert huntu ku Clifton i ITA, i tambe den un presentashon grandi na Amersfoort pa un fundashon na 27 di ougùstùs.”
Arte; e brùg entre pasado i futuro

Pa NØËL, e tema no ta simplemente un parti di un akto simbóliko, sino un diálogo kontinuo ku e ta purba mantené bibu den kultura i su arte. “Mi ta keda aserká hopi pa e tópiko aki,” e ta splika. “E ta relashoná ku mi mes komo artista, pasó mi ta vosiferá riba medianan sosial pa nos keda kòrda nos historia. Bo no tin ku keda mará den dje, pero bo mester wak patras pa bo no ripitié.” E ta kere ku arte por sirbi manera un brùg entre pasado i futuro. “Esei tambe ta keda reflehá den mi trabou,” e ta sigui bisa. “Mi no ta hasi arte solamente pa bunitesa, sino pa konta historia, pa laga hende sinti, pensa, i rekordá.” Arte tin poder pa preservá memoria, i memoria tin poder pa forma un nashon mas konsiente. NØËL ta splika ku su obranan ta hopi personal. E ta pashoná profundamente ku su pasado, pero e ta purba pa su arte ta relatá pa tur hende. Su meta ta pa mustra e parti di nos kultura ku ta mas skur, ku hopi bia nos ta preferá di no mira. Ora e ta enfoká riba sklabitut, e ke pa bo mira e doló i e resilensia ku nos antepasadonan a mustra. E ta usa diferente medio pa konta historia. NØËL ta skibi poesianan ku ta reflehá e lucha i e forsa pa no lubidá nos pasado. Tambe e ta purba di transmití e mesun sintimentu pa medio di músika. E ta usa instrumènt manera tambú, piano, chapi i balada, i ta menshoná ku e ta un gran fanátiko di defuntu Ced Ride, i e stima balada.
Kanto den arte
NØËL ta konta ku na chikí e no a bai lès di kanta, sino el a siña toka instrumènt. Te ora ku el a bai MBO, el a haña lès di kanta na un nivel haltu, kual a yud’é desaroyá su stèm i konfiansa. El a hinka e kanto den su arte, i awe e por kombiná diferente manera di kanta den su trabou, inkluí kanta yorá, ku ta duna e presentashon un dimenshon emoshonal mas fuerte.
E ta aspirá pa sigui desaroyá su arte i músika, den mesun manera ku defuntu Ced Ride a logra, NØËL kier pa su trabou sirbi manera un instrumento pa edukashon, reflekshon i inspirashon. Su arte no ta solamente estétiko; e ta un medio pa karga e historia i mantené nos memoria bibu.
Den vários famia, nos muchanan no tin mayor ku ta sostené nan bida den arte. Su historia ta un ehèmpel di e desafionan ku un artista hóben por haña i kon e sosten di famia por influensiá bo trayekto. Su mayornan semper a palabrá ku bo mester hasi algu ku ta trese sèn den saku. Ora el a bai Ulanda, su meta tabata pa studia organisashon di evento i despues usa esaki pa su pashon, pero lamentablemente su promé estudio tabata yen i e mester a skohe un otro estudio, di kual el a skohe Merkadeo i Komunikashon. NØËL a keda mitar aña den e estudio, pasó su kurason no tabata bati pa e estudio. E tabata sinti depreshon i tabata pasa den momentunan difísil, e kier a bai kas, i e tabata konfrontá e desishon di sigui ku un estudio ku no ta su pashon, òf tuma un riesgo i bai e oudishon. Su mayornan no tabata konsiente di su desishon, e no a bisa nan, pa evitá un reakshon negativo.

Arte ta frágil
NØËL ta bisa ku arte no ta solamente un forma di ekspreshon; e ta algu ku por hinka sèn den bo saku, pero e parti ku ta buta hende duda ku e ta un forma di entrada ta pasó arte ta algu frágil i personal. Durante e proseso, el a bin realisá ku su felisidat no ta dependé di aprobashon di otro, sino di su abilidat pa karga su soño. NØËL tabata sa ku e mester a demostrá su mayornan e balor di e estudio, i ku esaki lo yuda ku e preokupashon lo baha. Pero e preokupashon a bira un tiki mas haltu, e ta konta chistoso, pero e ta bisa ku su mayornan i famia a bai hasi investigashon i a komprendé mas di arte, i segun tempu e preokupashon a baha. Su famia ta asta manda video, arte i eseinan, i asina NØËL a haña un balansa. Esaki ta un demostrashon ku nos mester kibra e tabú ku un mucha mester impreshoná su mayor. E kos mas importante no ta aprobashon di otro, sino bo felisidat. “Arte ta un lucha, tin dia bo ta yora, tin dia e ta kibra bo, pero esaki ta hasi mi felis.” E historia di NØËL ta un rekordatorio ku sosten, komprenshon i balansa pa bo mes ta mas importante ku aprobashon di famia.






Sobrebibí i sigui krese
E ta splika ku biba for di arte ku un estudio ta posibel, pero no ta fásil. Durante su añanan di estudio, el a traha konstantemente 6 luna den e mundu di arte, komo ‘performance’. I el a logra sobrebibí, pero e ta un proseso ku ta eksigí dedikashon, organisashon i pasenshi. Ora bo ta un hóben, sin skol òf sin yu, si bo tin sufisiente rekurso e ta mas fásil pa sobrebibí. Aktual, e no ta traha un trabou di 9 pa 5, pero e tin ku paga skol, i un parti ta keda kubrí pa Studiefinanciering, i mas tempu bo tin den eksterior mas tantu bo gastunan ta bira. Pa mantené su independensia, e ta traha den wikènt komo ‘performance’ pa yuda kubri gastu. E diferensia di biba di arte ta ku bo mester ta konsiente di kuantu trabou bo por haña, kon organisá bo skema na tempu, i kon bo ta manehá bo sèn. NØËL ta konta un eksperensia personal durante su dos promé añanan ku el a hasi ZZP’er, e fayo mas grandi ku el a hasi, tabata di no hür un akountent i pone e sèn di impuesto den banda. Ora e momentu di pago di impuesto di e entrada a yega, e tabatin hopi problema pa paga esaki, komo ku e no a reservá nada. Pa evitá bataya, el a hür un amiga akountent pa regla tur dokumento, pa asina e por enfoká mas riba su arte i tin su papelnan na òrdu. E ta enfatisá ku biba di arte ta mas ku kreatividat, e ta rekerí responsabilidat finansiero i organisashon personal pa bo por sobrebibí i sigui krese.
Kada proyekto ta un oportunidat
Pa skol, NØËL ta komprendé ku kada proyekto ta un oportunidat pa ekspreshon i konekshon. Durante 4 pa 6 siman, e studiantenan mester prepará un ekshibishon pa eksámen, kual lo ta presentá pa 2 dia den un manera profeshonal. E eksperensia ta mas ku un trabou di skol: tur hende ku ta bishitá ta evaluá e trabou komo si fuera tabata un proyekto ofisial.
E benefisio di e proyektonan akí, NØËL ta menshoná, ta ku ora bo kaba di studia, nan por kontratá bo pa traha huntu, ku un kompensashon real. Den su último proyekto, Noelgel a invitá hendenan ku e ta atmirá, manera John Le Dam i Felix de Rooj, pa bin gosa di su trabou i konektá ku e konsepto. E ta enfatisá ku esaki no ta pa krea un konekshon di trabou ku e invitadonan, pero mas bien pa nan wak su trabou i konektá ku su kreatividat i perspektiva.






Propio ekshibishon
Na e momentu akí, NØËL ta enfoká riba fotografia. E ta konta ku ora el a haña e kámara, e no a por lag’é. Su página “visual” ta un manifestashon kontra tabú riba kurpa humano. E ta’tin portrèt di kurpa di hende di manera sunú, i su trabou a bira viral. Algun di su artenan a keda publiká den Fresku Magazine i tambe ‘online’. Su obra ta hopi presente na Kòrsou, pero tambe na Ulanda, ku un ‘reach’ di mas o ménos 100 mil hende pa luna.
Su soño mas grandi ta pa su poesia visual tin su propio ekshibishon, tantu na Ulanda komo na Kòrsou, kaminda tur hende por wak su arte sin husga su estilo. E ke krea un espasio kaminda tur kurpa por keda halsá. Den teater, NØËL ta sigui buska manera pa ekspandé su arte den formanan nobo i den kombinashon ku su disiplinanan. NØËLta un artista multidisiplinario, i e ke usa kada un di su abilidatnan pa duna bida na su kreashon.
Otro buki na kaminda
NØËL ta bisa ku e tin un buki na kaminda ku ta reflehá su bida i pensamentu. E buki anterior “Algu pa mi Tera” tabata enfoká mas riba e hóben di 11 te 18 aña i ta papia di e mundu puru, limpi sin doló. E buki nobo, ku ta na kaminda, lo trata tópiko mas profundo manera suisidio, problema mental, abuso seksual, amor, pero na un nivel mas madurá i kompleho. E ta eksplorá diferente tipo di amor i kon e ta afektá diferente hende, miéntras e ta inkluí hopi poesia aden pa duna bida na su palabranan. NØËL ke pa e buki tin sufisiente peso i kontenido pa keda relevante i keda rekordá pa un mínimo di 5 aña. E obra ta un reflekshon profundo di su kresementu komo artista i persona.
E ta bisa ku e kos mas difísil pa aseptá na Ulanda ta nos identidat. E ta un hòmber yu di Kòrsou, i pretu. Su pasaporte ta Ulandes, pero su historia ta diferente. El a nase riba un isla kolonisá dor di Ulanda, i te dia di awe e no ta legalmente nos isla. Ora e ta mira ku nan ta yama nos “antiano,” e ta referí nos na e parti kolonial di nos historia, un realidat ku ta meskla ku nos identidat moderno.
Eduká nos mes riba nos historia
Lastu ei, NØËL a krea un video ku ta splika e historia, pero lamentablemente hopi hende no ta na e nivel ku 10-10-10 ta un echo. E ta enfatisá ku nos mester eduká nos mes riba nos historia i idioma, riba nos orígen, pais i kultura. E ta pone hopi atenshon riba e “U” den papiamentu, señalando nos identidat den su arte i den su manera di papia. Hopi hende aun no ta konsiente di e impakto ku informashon robes por tin riba nos identidat. NØËL ta para ariba ku si tur hende eduká nan mes, nos por logra hopi mas.
Adishonal, NØËL ta kritiká ku nos gusta duna e hende ku no ta representá Kòrsou korektamente i ku ta hasi ridikules, e plataforma. E ta duna un ehèmpel di un evento kaminda dos persona a bai for di tera friu pa bringa estilo di komedia, representando nos isla den un manera ku no ta apropiá. NØËL ta remarká ku tin hopi artista ku ta traha pa halsa Kòrsou i su komunidat, i e ta insentivá pa buska i apoyá esnan ku ta hasi un kontribushon positivo pa nos kultura.
Hopi hóben di Kòrsou ta krea obranan hopi bunita ku NØËL no por keda sin menshoná, entre otro Aldair Pieter, Kendrick Joshua Girigorie, Michelins Elisa, Shenseaei Fondsei, Sheldon Angelista, Kevv, Junny Martina, Anwar, Josh, Kevin Josepa, Dj Shenks, Gwendell Justina i Aishenit Bon. Tur e hendenan aki ta produsí, i bo por a mira nan progreso. “Ta impreshonante pa wak kon nos tur a yega na un plataforma. Tin hopi nòmber mas, ku lamentablemente no por menshoná tur, pero ta importante pa sa ku tin hopi mas artista di Kòrsou na Ulanda.” Ta tristu pa mira ku no ta tur hóben di Kòrsou ta haña e eksposishon ku por permití nan demostrá kiko nan tin aden i loke nan por ofresé. Esaki ta un falta di plataforma pa nan historia, nan ambishon i nan aspirashon. Ora e oportunidat no ta disponibel, hopi talento ta keda skondí i nan no ta haña e rekonosementu ku nan meresé.
Sigui bo soño. Si bo ta un hóben ku ta hasi un diferensia den nos komunidat, e programa di Djasabra ta habrí pa bo pa kompartí bo historia ku e komunidat.




Laga un komentario