Edishon Di Imprenta

Un komunidat mas salú ta mas mihó pa nos mes

Komparti:

Darrell Obispo presidente di Sokudi

Spesialisá den e área di diabétis, i por bisa sin duda ku e ta un master riba e tereno ei, Djasabra a sinta papia ku Darrell Obispo, presidente di Sokudi. Sokudi ta un organisashon ku ta eksistí ya pa 51 aña i ku ta dediká su trabou na sostené i yuda personanan ku ta biba ku diabétis na Kòrsou. Komprondé kiko e malesa ei ta nifiká, kon e ta afektá e kurpa, i kiko por yuda pa prevení komplikashonnan, ta sumamente importante, no solamente pa esnan ku ta diabétiko, pero pa e komunidat kompletu.

E motibu pa kiko Darrell a skohe e área di diabétis
Darrell ta konta ku e mes ta diabétiko for di hopi aña kaba. E ta bin for di un famia kaminda hopi miembro ta biba ku diabétis, i esei semper a toke personal. Mientras ku e tabata studia pa verpleegkundige, tabata tin un frase ku el a tende hopi bia: “No bai hasi bo eksámen ku un werkstuk di diabétis, paso e ta difísil.” Hustamente esaki a lanta su kuriosidat i interes pa e tópiko.

Asina, na aña 2006, Darrell a hasi su promé kurso básiko di diabétis na Hogeschool Utrecht, huntu ku Witgele Kruis na Kòrsou. Na 2015, el a biaha pa Boneiru pa medio di FM Academy, kaminda, huntu ku Mariadal, el a sigui un estudio di tres aña komo diabetesverpleegkundige. Trahando na Kòrsou, el a biaha pa su estudio bai Boneiru un total di 29 bia pa logra kaba e formashon, un indikashon di su dedikashon i perseveransia.

Aktualmente, Darrell ta traha na CMC, den e departamento di Poli Interno, kaminda nan ta guia pashèntnan, spesialmente esnan ku diabétis. E ta un trabou ku ta aliniá perfektamente ku su pashon. Pa dos aña kaba awor, e ta funshoná komo presidente di Sokudi, un ròl ku el a aseptá na novèmber 2018. Desde aña 2016, Darrell ta forma parti aktivo di e organisashon Sokudi, ku e mishon pa informá, konsientisá i sostené personanan ku ta biba ku diabétis na Kòrsou.

Sokudi
Dia 29 di ougùstùs, Sokudi a selebrá su 51 aña di eksistensia. Durante tur e añanan aki, e organisashon a keda focus spesífikamente riba guia pashèntnan pa nan komprondé mihó e malesa ku nan ta biba kuné. Edukashon ta e base di tur lokual Sokudi ta hasi. Siña e hende pa komprondé diabétis ta e promé i e stap mas importante.

Ora un hende no tin konosementu, e tin e tendensia di krea su mes ideanan, i hopi bia esaki por hib’é na konfushon òf desishonnan robes. Pero ora un hende ta komprondé e malesa, for di kiko e ta, te pa kon e ta afektá su kurpa, e proseso ta bira mas manehabel. Komprondé dikon ta importante pa bebe remedi na tempu, kambia bo manera di kome, i hasi mas tantu ehersisio, ta hasi ku e hende tin mas kòntròl riba su situashon.

Sokudi ta kere firmemente ku konosementu ta e poder. Ora bo sa kiko ta pasa den bo kurpa, e no ta “nan di” mas. Bo ta bira parti aktivo di bo mes kuido, i esei ta un diferensia grandi den kon bo ta biba ku diabétis, awor aki i pa den futuro.

Sokudi ta eduká e pueblo…
Segun Darrell, edukashon ta e pilar prinsipal di Sokudi su trabou. E organisashon tin un kurso básiko di diabétis ku ta konsistí di seis dia kompletu di lès, diseñá pa yuda e hende komprondé tur loke e mester sa tokante di e malesa. E no ta solamente informashon, sino un fundeshi sólido pa e pashènt por komprendé kon diabétis ta funshoná i kon pa biba mihó kuné.

Adishonalmente, e kurso ta inkluí kontribushon di un dietista, ku ta splika di manera kla kiko ta karbohidrato, den kua produkto nan ta bin, i kon karbohidrato ta influensiá e nivel di suku den sanger. Esaki ta un parti krusial, pasobra alimentashon ta hunga un ròl grandi den kòntròl di diabétis.

Tambe tin un podoterapista (foot therapist), paso hopi pashènt di Sokudi ta sufri di problema di pia. E spesialista aki ta siña e persona kiko e mester tene na kuenta ku su pianan, kua tipo di sapatu ta mas adekuá, kiko bo mester sinti ora bo pia drenta un sapatu, i kon pa kuida bo pianan ora bo baña i seka nan korektamente. Tur e detayenan aki ta puntonan esensial ku un pashènt diabétiko no por ignorá.

Tur e elementonan huntu ta forma e kurso básiko di diabétis. Banda di esaki, Sokudi tin seshonnan di informashon regular, ku ta tuma lugá riba tres di djasabra di luna. Durante e momentonan ei, nan ta bai bario pa bario pa duna informashon na e komunidat kompletu, pa asina amplia e konosementu riba diabétis na nivel di pueblo.

Dos bia pa aña, Sokudi tambe ta organisá un simposio spesial pa profeshonalnan ku ta traha mas serka di e malesa. E mundu di diabétis ta kambia kontinuamente, i ta importante pa esnan ku ta guia pashèntnan keda aktualisá. Komo organisashon, Sokudi ta sinti e responsabilidat ei i ta pone hopi énfasis riba desaroyo profeshonal.

I banda di tur esaki, Sokudi ta sigui buska maneranan nobo pa sirbi e komunidat, ampliando su ofertanan i fortalesé e ret di sosten pa persona ku ta biba ku diabétis na Kòrsou.

Kome suku no ta e motibu prinsipal
Tin un persepshon komun ku si bo ta kome hopi kos di suku, bo lo bira diabétiko. Darrell ta bisa ku esaki no ta kompletamente korekto i ku bo no por yega plak e asina. E ta splika ku den kaso ku bo ta kome hopi suku i bo ta bira sobrepeso, e ora ei e por kontribuí pa un riesgo mas haltu di bira diabétiko, pero e ta diferente ku ta “suku ta kousa diabétis.”

Darrell ta enfatisá ku hopi hende na Kòrsou ta diabétiko pa motibu di sobrepeso i estilo di bida. Diabétis tambe por keda heredá, i por keda influensiá dor di sierto remedi i kantidat di uso di alkohòl. E parti prinsipal ta ku sobrepeso por afektá regulashon di hormonanan ku ta kontrolá e nivel di suku den sanger.

Un hende ku logra baha di peso, e no mester tuma remedi mas, pero e mester sigui kuida su estilo di bida, ku ta inkluí kome saludabel, hasi ehersisio regular, i evitá subi di peso di manera drástiko. Darrell ta bisa ku un diabétiko mester keda konsiente i sigui kontrolá su suku i salú.

Diabétis no ta djis konektá ku suku; e ta un kombinashon di bo genétika, estilo di bida, remedi i bo peso. E konseho prinsipal: keda konsiente, kome saludabel, i traha riba un estilo di bida ku por prevení komplikashon.

Diabétis na Kòrsou: un kaso ku ta keda subi
Na Kòrsou, statistiknan spesífiko riba diabétis no ta disponibel, pero segun Darrell Obispo, presidente di Sokudi, e  kantidat di pashènt diabétiko ta keda oumentá. Na e momentu aki, e situashon ta preokupante pasobra e edat ta keda bira mas yòn i mas pashènt ta sufri di sobrepeso.

Darrell ta splika ku diabétis por surgi di ora un persona nase, pero awor, hopi di e hóbennan ku ta diabétiko ta motibu di sobrepeso. E estilo di bida moderno ta kontribuí na esaki, dor di kuminda ku no ta saludabel, ántes despues di skol i tarea, muchanan tabata kore hunga, pero awor digitalisashon ta stroba ku nan ta hasi moveshon.

Segun su eksperensia, ta fásil pa pashènt tuma un tablèt òf pasa un angua, pero hopi difísil pa nan adaptá nan nutrishon i mantené un dieta balansá. E dietista ta un figura krusial  den e proseso, pa yuda e pashènt pa komprondé e ròl di dieta na regulashon di su suku den sanger.

E proseso pa yega un balansa optimal no ta fásil, pero e ta un trabou di tur dia. Pa e motibu aki a introdusí e título di un persona ku ta dediká na diabétis. Un dòkter ta wak bo kada par di l luna, pero un  pashènt diabétiko mester di guia i sosten konstantemente.

Darrell ta bisa ku nos hendenan no ta tuma e malesa na serio. Hopi bia, ora un persona no ta sinti síntomanan, e no ta mira e riesgo. Pero ora komplikashon surgi, komo problema den pia òf nir, bo lo bai enfrentá un situashon ku ta hopi mas difísil pa koregí. P’esei ta importante pa bo keda diagnóstiko tempran pa bo por eduká bo mes kon pa prevení komplikashon ku lo bai keda pa semper.

Manera a menshoná anterior, no tin statistiknan ku por determiná ku tin mas hòmber òf muhé entre e pashènt diabétiko. Darrell Obispo ta bisa ku e distribushon por ta mas o ménos 50/50, pero e ta remarká ku e situashon ta difísil pa kuantifiká. Un punto interesante ku Darrell a ripará ta ku hopi hóben ta konta nan amigu di e malesa, i nan amigunan ta komprondé kiko tur e malesa ta enserá. Mas habri bo ta ku bo kondishon, mas mihó por manehá bo situashon. Pashèntnan ku ta purba skonde ku nan a keda  diagnostiká ta bai ménos bon. E bèrgwensa ta mas komun serka hòmbernan, segun Darrell, ku nan ta mas resistente pa laga hende sa, maske nan mester di yudansa i sosten. Esaki ta bin, komo ku nos pueblo ta pensa ku mané bo tende ku un hòmber ta diabétiko, nos ta relashoná esaki ku emoshon.

E realidat sosial aki ta un reto pa prevenshon i maneho di diabétis, pasobra stigma i bèrgwensa por impaktá ku e pashènt no ta tuma e pasonan nesesario pa keda saludabel. Sokudi ta enfoká tambe riba e edukashon pa superá e barera sosial i duna pashènt mas konfiansa pa kontrolá nan malesa. Bo por biba normal ku diabétis si aseptá ku bo tin e i bo kuida e.

E reto mas grandi di Sokudi: Prevenshon i edukashon
Darrell ta bisa ku e reto mas grandi ku Sokudi ta enfrentá ta pa yuda ku prevenshon di diabétis, pa yega serka e hende i duna informashon ku ta relevante i ku por logra konosementu. E ta komentá ku si e informashon no ta atraktivo òf fásil pa komprondé, hopi hende no ta bai sinta pa tende di e. Ademas, tin un nivel di miedu pa skucha tokante di e malesa, pa evita ku bo ta haña e òf no sa kiko por pasa ku bo si bo tin e.

Pa logra hasi e trabou efisiente, Sokudi mester di yudansa finansiero. Abo ku ta lesadó, por yuda invertí den e organisashon pa hasi e programa di prevenshon mas fuerte.

Darrell ta enfatisá ku, den pasado, hopi hende no tabata tin e guia ku tin disponibel awor, pero nan tabata firme riba nan pia i riba nan manera di trata e malesa. Si nos sigui tras di e bon guia,  komplikashon no lo ta mesun frekuente. Aparte di esaki, Sokudi tin plannan grandi pa desaroyá su organisashon i amplia su impakto riba komunidat, pa prevení mas kaso i yuda mas hende ku diabétis na Kòrsou.

Sokudi su plan pa 2026: Focus riba hóben
Apesar di e tempu difísil finansiero ku nan a pasa, Sokudi ta trahando duru pa yega su meta pa 2026. E organisashon ta bai pone hopi énfasis riba hóben, paso nan mester biba hopi aña mas, i nan mester por biba sin e malesa aki. Darrell ta bisa ku nan mester kuminsá biba saludabel i purba evitá komplikashon.

Dia 7 di dezèmber, Sokudi a lansa su promé tim di hóben ku a hasi un “speurtocht” edukativo, kual MCB a supsidiá. E ruta a pasa kueba di Hato pa Mambo, i kada parada tabata un oportunidat pa e hóbennan puntra i kontestá pregunta relashoná ku e malesa.

Pa 2026, Sokudi ta planiá pa habri un ala hubenil, Sokudi Youth, pa sigui yuda i konsientisá hóbennan. Ademas, nan tin plannan pa Sokudi Kids, ku lo ta enfoká riba konsientisashon di e mayornan i preparashon pa un bida mas saludabel. E plannan aki ta un paso importante pa prevení komplikashonnan di diabétis den futuro i pa stimulá un komunidat mas konsiente riba nan salú.

Darrell: Un diabétiko ku ta manehá su bida diario
Darrell Obispo, ku ta eksperto den diabétis, tambe ta un pashènt diabétiko. Ora el a kaba di studia i kuminsá traha, el a keda diagnostiká ku e malesa. Pero pa e, tin malesa ta algu normal, ku ta forma parti di su rutina. E ta konta un historia ku a pasa ku su dosente di Boneiru ku a bin Kòrsou pa un bishita. Durante e salida pa kome na plasa, Darrell a saka su insulina. E dosente a mira ku Darrell tabata tuma su medikashon i a bisa: “Darrell, bent je diabetes?” Darell a kontesta: “All Jaren.” E dosente a kontesta: “Dit is onmogelijk, je zit bijna 3 jaren in de klas.” E historia aki ta mustra kon Darrell ta manehá su kondishon sin komplikashon i ta manehá un rutina ku ta un parti natural di su bida diario, sigur un ehèmpel pa otro pashèntnan ku ta biba ku diabétis.

Despues di 51 aña di eksistensia, por bisa sin duda ku Sokudi meresé di eksistí. Bo por bishitá nan página di Facebook, Sokudi Curaçao, pa sigui nan aktualisashon i siña mas riba nan trabou. E kantor di Sokudi ta na Morgenster 1 D, Willemstad, i bo por bira miembro pa un kosto di solamente XCG 25 pa aña.

Darrel su mensahe pa komunidat ta:
“E parti esensial ku mi ke pa e pueblo di Kòrsou siña komprondé ta ku nos mester siña kome saludabel. No kome pa kome, kome pa bo disfrutá di e kuminda.” E ta splika ku ora bo haña un plato ku batata i karni, i si bo pidi 7 sous, kiko bo ta sinti komo sabor? E konseho ta: kome saludabel, siña kompartí bo plato, i siña kome bèrdura. Darrell ta rekomendá pueblo pa konsultá un dietista pa haña mas informashon i teps, yuda ku e proporshon di kuminda, i kòrta dieta segun nesesidat di bo kurpa.

E prinsipionan aki no ta solamente pa persona ku ta diabétiko; nan ta igual benefisioso pa kòrta kolesteròl, sobrepeso, i pa mantené un estilo di bida saludabel. Tur kos por pero na midí, i bo mester sa kon manehá bo plato pa logra un estilo di bida ku ta benefisiá bo kurpa.

 

Artíkulonan relashoná

Laga un komentario